{"num_found":1,"uuid":"4bd6c4a2-8abd-4c18-87b7-0baab15e2486","content":"602fa408-f5ef-4b3d-8b0a-1684efb8e847","results":["<html>\n<head>\n<meta http-equiv=\"Content-Type\" content=\"text/html; charset=utf-8\" />\n<title>大智度論</title>\n</head>\n<body>\n<div id='body' data-punc=\"CBETA\"><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c17\">T25n1509_p0435c17</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0435\"></a><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c18\">T25n1509_p0435c18</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c19\">T25n1509_p0435c19</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c20\">T25n1509_p0435c20</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c21\">T25n1509_p0435c21</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1027.b\"></a><p class='juan'><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0435015\"></a><span class=\"t\" l=\"0435c21\" w=\"1\">大智度論釋</span><span class=\"t\" l=\"0435c21\" w=\"6\">無生品第二十六</span><small class='inline-note doube-line-note'><span class=\"t\" l=\"0435c21\" w=\"13\">卷五十三</span></small></p><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c22\">T25n1509_p0435c22</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c23\">T25n1509_p0435c23</span><p class=\"byline\"><span class='lineInfo' line='0435c23'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0435c23\" w=\"1\">聖者龍樹造</span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c24\">T25n1509_p0435c24</span><p class=\"byline\"><span class='lineInfo' line='0435c24'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0435c24\" w=\"1\">後秦龜茲國三藏鳩摩羅什譯</span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c25\">T25n1509_p0435c25</span><div class=\"div-pin\"><mulu class='pin' s='26 無生品'/><p><span class='lineInfo' line='0435c25'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0435016\"></a><span class=\"t\" l=\"0435c25\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>經<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0435c25'></span><span class=\"t\" l=\"0435c25\" w=\"2\">爾時<span class=\"pc\">，</span>慧命舍利弗語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>菩薩摩訶</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c26\">T25n1509_p0435c26</span><span class=\"t\" l=\"0435c26\" w=\"1\">薩行般若波羅蜜觀諸法<span class=\"pc\">，</span>何等是菩薩<span class=\"pc\">？</span>何</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c27\">T25n1509_p0435c27</span><span class=\"t\" l=\"0435c27\" w=\"1\">等是般若波羅蜜<span class=\"pc\">？</span>何等是觀<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0435c27'></span><span class=\"t\" l=\"0435c27\" w=\"12\">須菩提語舍</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c28\">T25n1509_p0435c28</span><span class=\"t\" l=\"0435c28\" w=\"1\">利弗<span class=\"pc\">：「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0435017\"></a><span class=\"t\" l=\"0435c28\" w=\"3\">如</span><span class=\"t\" l=\"0435c28\" w=\"4\">汝所問<span class=\"pc\">：『</span>何等是菩薩<span class=\"pc\">？』</span>為阿耨多羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0435c29\">T25n1509_p0435c29</span><span class=\"t\" l=\"0435c29\" w=\"1\">三藐三菩提<span class=\"pc\">，</span>是人發大心<span class=\"pc\">，</span>以是故名為菩薩<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a01\">T25n1509_p0436a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0436\"></a><span class=\"t\" l=\"0436a01\" w=\"1\">亦知一切法<span class=\"pc\">、</span>一切種相<span class=\"pc\">，</span>是中亦不著<span class=\"pc\">；</span>知色相</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a02\">T25n1509_p0436a02</span><span class=\"t\" l=\"0436a02\" w=\"1\">不著<span class=\"pc\">，</span>乃至知十八不共法亦不著<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436a02'></span><span class=\"t\" l=\"0436a02\" w=\"14\">舍利弗問</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a03\">T25n1509_p0436a03</span><span class=\"t\" l=\"0436a03\" w=\"1\">須菩提<span class=\"pc\">：「</span>何等為一切法相<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436a03'></span><span class=\"t\" l=\"0436a03\" w=\"11\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>若以名</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a04\">T25n1509_p0436a04</span><span class=\"t\" l=\"0436a04\" w=\"1\">字因緣和合等<span class=\"pc\">，</span>知諸法是色<span class=\"pc\">，</span>是聲<span class=\"pc\">、</span>香<span class=\"pc\">、</span>味<span class=\"pc\">、</span>觸<span class=\"pc\">、</span>法<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a05\">T25n1509_p0436a05</span><span class=\"t\" l=\"0436a05\" w=\"1\">是內<span class=\"pc\">、</span>是外<span class=\"pc\">，</span>是有為法<span class=\"pc\">、</span>是無為法<span class=\"pc\">，</span>以是名字相</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a06\">T25n1509_p0436a06</span><span class=\"t\" l=\"0436a06\" w=\"1\">語言知諸法<span class=\"pc\">，</span>是名</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436001\"></a><span class=\"t\" l=\"0436a06\" w=\"8\">知</span><span class=\"t\" l=\"0436a06\" w=\"9\">諸法相<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436a06'></span><span class=\"t\" l=\"0436a06\" w=\"12\"><span class=\"pc\">「</span>如舍利弗所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a07\">T25n1509_p0436a07</span><span class=\"t\" l=\"0436a07\" w=\"1\">問<span class=\"pc\">：『</span>何等是般若波羅蜜<span class=\"pc\">？』</span>遠離故名般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a08\">T25n1509_p0436a08</span><span class=\"t\" l=\"0436a08\" w=\"1\">蜜<span class=\"pc\">。</span>何等法遠離<span class=\"pc\">？</span>遠離眾<span class=\"pc\">、</span>界<span class=\"pc\">、</span>入<span class=\"pc\">，</span>遠離檀波羅蜜</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a09\">T25n1509_p0436a09</span><span class=\"t\" l=\"0436a09\" w=\"1\">乃至禪波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>遠離內空乃至無法有法空<span class=\"pc\">；</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a10\">T25n1509_p0436a10</span><span class=\"t\" l=\"0436a10\" w=\"1\">以是故<span class=\"pc\">，</span>遠離名般若波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>復次<span class=\"pc\">，</span>遠離四念</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a11\">T25n1509_p0436a11</span><span class=\"t\" l=\"0436a11\" w=\"1\">處<span class=\"pc\">，</span>乃至遠離十八不共法<span class=\"pc\">，</span>遠離一切智<span class=\"pc\">。</span>以是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a12\">T25n1509_p0436a12</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1027.c\"></a><span class=\"t\" l=\"0436a12\" w=\"1\">因緣故<span class=\"pc\">，</span>遠離名般若波羅蜜<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436a12'></span><span class=\"t\" l=\"0436a12\" w=\"12\"><span class=\"pc\">「</span>如舍利弗所問<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a13\">T25n1509_p0436a13</span><span class=\"t\" l=\"0436a13\" w=\"1\"><span class=\"pc\">『</span>何等是觀<span class=\"pc\">？』</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>菩薩摩訶薩行般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a14\">T25n1509_p0436a14</span><span class=\"t\" l=\"0436a14\" w=\"1\">蜜時<span class=\"pc\">，</span>觀色非常非無常<span class=\"pc\">、</span>非樂非苦<span class=\"pc\">、</span>非我非無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a15\">T25n1509_p0436a15</span><span class=\"t\" l=\"0436a15\" w=\"1\">我<span class=\"pc\">、</span>非空非不空<span class=\"pc\">、</span>非相非無相<span class=\"pc\">、</span>非作非無作<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436002\"></a><span class=\"t\" l=\"0436a15\" w=\"17\">非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a16\">T25n1509_p0436a16</span><span class=\"t\" l=\"0436a16\" w=\"1\">寂滅非不寂滅<span class=\"pc\">、</span>非離非不離<span class=\"pc\">；</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識亦如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a17\">T25n1509_p0436a17</span><span class=\"t\" l=\"0436a17\" w=\"1\">是<span class=\"pc\">。</span>檀波羅蜜乃至般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>內空乃至無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a18\">T25n1509_p0436a18</span><span class=\"t\" l=\"0436a18\" w=\"1\">法有法空<span class=\"pc\">，</span>四念處乃至十八不共法<span class=\"pc\">，</span>一切三</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a19\">T25n1509_p0436a19</span><span class=\"t\" l=\"0436a19\" w=\"1\">昧門<span class=\"pc\">、</span>一切陀羅尼門<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種智<span class=\"pc\">，</span>觀非常</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a20\">T25n1509_p0436a20</span><span class=\"t\" l=\"0436a20\" w=\"1\">非無常<span class=\"pc\">、</span>非樂非苦<span class=\"pc\">、</span>非我非無我<span class=\"pc\">、</span>非空非不空<span class=\"pc\">、</span>非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a21\">T25n1509_p0436a21</span><span class=\"t\" l=\"0436a21\" w=\"1\">相非無相<span class=\"pc\">、</span>非作非無作<span class=\"pc\">、</span>非寂滅非不寂滅<span class=\"pc\">、</span>非離</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a22\">T25n1509_p0436a22</span><span class=\"t\" l=\"0436a22\" w=\"1\">非不離<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>是名菩薩摩訶薩行般若波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a23\">T25n1509_p0436a23</span><span class=\"t\" l=\"0436a23\" w=\"1\">羅蜜時觀諸法<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a24\">T25n1509_p0436a24</span><p><span class='lineInfo' line='0436a24'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436003\"></a><span class=\"t\" l=\"0436a24\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>論<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436a24'></span><span class=\"t\" l=\"0436a24\" w=\"2\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436a24'></span><span class=\"t\" l=\"0436a24\" w=\"4\">所謂<span class=\"pc\">「</span>菩薩義<span class=\"pc\">，</span>般若波羅蜜義<span class=\"pc\">，</span>諸觀</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a25\">T25n1509_p0436a25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436a25\" w=\"1\">義<span class=\"pc\">」，</span>上已問<span class=\"pc\">，</span>今何以更問<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436a25'></span><span class=\"t\" l=\"0436a25\" w=\"10\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436a25'></span><span class=\"t\" l=\"0436a25\" w=\"12\">先已答大樹</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a26\">T25n1509_p0436a26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436a26\" w=\"1\">喻<span class=\"pc\">，</span>非一</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436004\"></a><span class=\"t\" l=\"0436a26\" w=\"4\">斫</span><span class=\"t\" l=\"0436a26\" w=\"5\">可斷<span class=\"pc\">；</span>是事難<span class=\"pc\">，</span>故更問<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436a26'></span><span class=\"t\" l=\"0436a26\" w=\"13\">復次<span class=\"pc\">，</span>是般</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a27\">T25n1509_p0436a27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436a27\" w=\"1\">若波羅蜜有無量義<span class=\"pc\">，</span>如<span class=\"pc\">〈</span>曇無竭品<span class=\"pc\">〉</span>中說<span class=\"pc\">：「</span>般若</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a28\">T25n1509_p0436a28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436a28\" w=\"1\">波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>如大海水無量<span class=\"pc\">，</span>如須彌山種種嚴飾<span class=\"pc\">。」</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436a29\">T25n1509_p0436a29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436a29\" w=\"1\">是故問<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436a29'></span><span class=\"t\" l=\"0436a29\" w=\"4\">又此問雖同<span class=\"pc\">，</span>答義種種異<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436a29'></span><span class=\"t\" l=\"0436a29\" w=\"14\">復次<span class=\"pc\">，</span>諸佛</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b01\">T25n1509_p0436b01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b01\" w=\"1\">斷法愛<span class=\"pc\">，</span>不立經書<span class=\"pc\">，</span>亦不莊嚴言語<span class=\"pc\">，</span>但為</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b02\">T25n1509_p0436b02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b02\" w=\"1\">拯濟眾生<span class=\"pc\">，</span>隨應度者說<span class=\"pc\">。</span>如大清涼美池<span class=\"pc\">，</span>無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b03\">T25n1509_p0436b03</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1028.a\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b03\" w=\"1\">量眾生前後來飲<span class=\"pc\">，</span>各飽而去<span class=\"pc\">；</span>聽者亦如是<span class=\"pc\">，</span>佛</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b04\">T25n1509_p0436b04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b04\" w=\"1\">先說菩薩<span class=\"pc\">、</span>般若及觀<span class=\"pc\">，</span>前來者</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436005\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b04\" w=\"12\">有</span><span class=\"t\" l=\"0436b04\" w=\"13\">得解悟而</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b05\">T25n1509_p0436b05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b05\" w=\"1\">去<span class=\"pc\">，</span>後來者未聞<span class=\"pc\">，</span>是故重問<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b05'></span><span class=\"t\" l=\"0436b05\" w=\"11\"><span class=\"pc\">「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436006\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b05\" w=\"11\">菩薩</span><span class=\"t\" l=\"0436b05\" w=\"13\"><span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b05'></span><span class=\"t\" l=\"0436b05\" w=\"14\"><span class=\"pc\">「</span>菩提<span class=\"pc\">」</span>有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b06\">T25n1509_p0436b06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b06\" w=\"1\">三種<span class=\"pc\">：</span>有阿羅漢菩提<span class=\"pc\">，</span>有辟支佛菩提<span class=\"pc\">，</span>有佛</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b07\">T25n1509_p0436b07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b07\" w=\"1\">菩提<span class=\"pc\">。</span>無學智慧清淨無垢故<span class=\"pc\">，</span>名為菩提<span class=\"pc\">。</span>菩薩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b08\">T25n1509_p0436b08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b08\" w=\"1\">雖有大智慧<span class=\"pc\">，</span>諸煩惱習未盡故<span class=\"pc\">，</span>不名菩提<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b09\">T25n1509_p0436b09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b09\" w=\"1\">此中但說一種<span class=\"pc\">，</span>所謂佛菩提也<span class=\"pc\">。「</span>薩埵<span class=\"pc\">」，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436007\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b09\" w=\"15\">秦言</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b10\">T25n1509_p0436b10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b10\" w=\"1\">眾生<span class=\"pc\">。</span>是眾生為無上道故<span class=\"pc\">，</span>發心修行<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b10'></span><span class=\"t\" l=\"0436b10\" w=\"15\">復次<span class=\"pc\">，「</span>薩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b11\">T25n1509_p0436b11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b11\" w=\"1\">埵<span class=\"pc\">」</span>名大心<span class=\"pc\">。</span>是人發大心求無上菩提而未</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b12\">T25n1509_p0436b12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b12\" w=\"1\">得<span class=\"pc\">，</span>以是故名為<span class=\"pc\">「</span>菩提薩埵<span class=\"pc\">」。</span>佛已得是菩提<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b13\">T25n1509_p0436b13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b13\" w=\"1\">不名為菩提薩埵<span class=\"pc\">，</span>大心滿足故<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b13'></span><span class=\"t\" l=\"0436b13\" w=\"13\"><span class=\"pc\">「</span>菩薩<span class=\"pc\">」</span>餘義<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b14\">T25n1509_p0436b14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b14\" w=\"1\">如先廣說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b14'></span><span class=\"t\" l=\"0436b14\" w=\"5\">復次<span class=\"pc\">，</span>佛此中自說因緣<span class=\"pc\">：「</span>是人為</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b15\">T25n1509_p0436b15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b15\" w=\"1\">佛道故修行<span class=\"pc\">，</span>知一切諸法相亦不著<span class=\"pc\">。」「</span>諸法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b16\">T25n1509_p0436b16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b16\" w=\"1\">相<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>可以知諸法門是色<span class=\"pc\">、</span>是聲等<span class=\"pc\">。</span>略說菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b17\">T25n1509_p0436b17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b17\" w=\"1\">薩</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436008\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b17\" w=\"2\">義</span><span class=\"t\" l=\"0436b17\" w=\"3\"><span class=\"pc\">：</span>先</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436009\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b17\" w=\"4\">知</span><span class=\"t\" l=\"0436b17\" w=\"5\">諸法各各相<span class=\"pc\">，</span>如地堅相<span class=\"pc\">，</span>然後</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b18\">T25n1509_p0436b18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b18\" w=\"1\">知畢竟空相<span class=\"pc\">；</span>於是二種智慧中亦不著<span class=\"pc\">，</span>但</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b19\">T25n1509_p0436b19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b19\" w=\"1\">欲度眾生故<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b19'></span><span class=\"t\" l=\"0436b19\" w=\"6\">菩薩得如是智慧<span class=\"pc\">，</span>一切別相</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b20\">T25n1509_p0436b20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b20\" w=\"1\">法中皆得遠離<span class=\"pc\">。</span>如色</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436010\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b20\" w=\"9\">中</span><span class=\"t\" l=\"0436b20\" w=\"10\">離色<span class=\"pc\">，</span>離色即是自</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b21\">T25n1509_p0436b21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b21\" w=\"1\">相空<span class=\"pc\">；「</span>遠離<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>是<span class=\"pc\">「</span>空<span class=\"pc\">」</span>之別名<span class=\"pc\">。</span>菩薩得般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b22\">T25n1509_p0436b22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b22\" w=\"1\">蜜<span class=\"pc\">，</span>於一切法心皆遠離<span class=\"pc\">。</span>所以者何<span class=\"pc\">？</span>見一切</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b23\">T25n1509_p0436b23</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1028.b\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b23\" w=\"1\">諸法罪過故<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b23'></span><span class=\"t\" l=\"0436b23\" w=\"6\"><span class=\"pc\">「</span>阿羅</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436011\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b23\" w=\"8\">蜜</span><span class=\"t\" l=\"0436b23\" w=\"9\"><span class=\"pc\">」，</span></span><a class='noteAnchor star' href='#n0436007' data-star-no='7-1'></a><span class=\"t\" l=\"0436b23\" w=\"9\">秦言</span><span class=\"t\" l=\"0436b23\" w=\"11\">遠離<span class=\"pc\">。「</span>波羅蜜<span class=\"pc\">」，</span>秦</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b24\">T25n1509_p0436b24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b24\" w=\"1\">言度彼岸<span class=\"pc\">。</span>此二音相近<span class=\"pc\">，</span>義相會<span class=\"pc\">，</span>故以<span class=\"pc\">「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436012\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b24\" w=\"15\">阿</span><span class=\"t\" l=\"0436b24\" w=\"16\">羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b25\">T25n1509_p0436b25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class='noteAnchor star' href='#n0436011' data-star-no='11-1'></a><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"1\">蜜</span><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"2\"><span class=\"pc\">」</span>釋<span class=\"pc\">「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436013\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"3\">波</span><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"4\">羅蜜<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b25'></span><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"6\">遠離</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436014\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"8\">何</span><span class=\"t\" l=\"0436b25\" w=\"9\">等法<span class=\"pc\">？</span>所謂眾<span class=\"pc\">、</span>界<span class=\"pc\">、</span>入<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b26\">T25n1509_p0436b26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b26\" w=\"1\">乃至一切智<span class=\"pc\">。</span>以遠離是諸法故<span class=\"pc\">，</span>名般若波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b27\">T25n1509_p0436b27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b27\" w=\"1\">羅蜜<span class=\"pc\">；</span>如禪波羅蜜能調伏人心<span class=\"pc\">，</span>般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b28\">T25n1509_p0436b28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b28\" w=\"1\">蜜能令人遠離諸法<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0436b28'></span><span class=\"t\" l=\"0436b28\" w=\"9\"><span class=\"pc\">「</span>觀<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>不觀諸法</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436015\"></a><span class=\"t\" l=\"0436b28\" w=\"15\">常</span><span class=\"t\" l=\"0436b28\" w=\"16\"><span class=\"pc\">、</span>無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436b29\">T25n1509_p0436b29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0436b29\" w=\"1\">常等<span class=\"pc\">，</span>如先說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c01\">T25n1509_p0436c01</span><p><span class='lineInfo' line='0436c01'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0436c01\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>經<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436c01'></span><span class=\"t\" l=\"0436c01\" w=\"2\">舍利弗問須菩提<span class=\"pc\">：「</span>何因緣故<span class=\"pc\">，</span>色不生是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c02\">T25n1509_p0436c02</span><span class=\"t\" l=\"0436c02\" w=\"1\">非色<span class=\"pc\">？</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識不生是非識<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436016\"></a><span class=\"t\" l=\"0436c02\" w=\"17\">智</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c03\">T25n1509_p0436c03</span><span class=\"t\" l=\"0436c03\" w=\"1\">不生是非一切種智<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436c03'></span><span class=\"t\" l=\"0436c03\" w=\"9\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>色<span class=\"pc\">，</span>色相空<span class=\"pc\">，</span>色</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c04\">T25n1509_p0436c04</span><span class=\"t\" l=\"0436c04\" w=\"1\">空中無色<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436017\"></a><span class=\"t\" l=\"0436c04\" w=\"5\">無</span><span class=\"t\" l=\"0436c04\" w=\"6\">生<span class=\"pc\">，</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>色不生是非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c05\">T25n1509_p0436c05</span><span class=\"t\" l=\"0436c05\" w=\"1\">色<span class=\"pc\">；</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識<span class=\"pc\">，</span>識相空<span class=\"pc\">，</span>識空中無識<span class=\"pc\">、</span>無生<span class=\"pc\">，</span>以是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c06\">T25n1509_p0436c06</span><span class=\"t\" l=\"0436c06\" w=\"1\">因緣故<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識不生是非受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識<span class=\"pc\">。</span>舍利</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c07\">T25n1509_p0436c07</span><span class=\"t\" l=\"0436c07\" w=\"1\">弗<span class=\"pc\">！</span>檀波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>檀波羅蜜相空<span class=\"pc\">，</span>檀波羅蜜空中</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c08\">T25n1509_p0436c08</span><span class=\"t\" l=\"0436c08\" w=\"1\">無檀波羅蜜<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0436018\"></a><span class=\"t\" l=\"0436c08\" w=\"6\">無生</span><span class=\"t\" l=\"0436c08\" w=\"8\"><span class=\"pc\">；</span>尸羅波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>羼提波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c09\">T25n1509_p0436c09</span><span class=\"t\" l=\"0436c09\" w=\"1\">蜜<span class=\"pc\">、</span>毘梨耶波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>禪波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>般</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c10\">T25n1509_p0436c10</span><span class=\"t\" l=\"0436c10\" w=\"1\">若波羅蜜相空<span class=\"pc\">，</span>般若波羅蜜空中無般若波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c11\">T25n1509_p0436c11</span><span class=\"t\" l=\"0436c11\" w=\"1\">羅蜜<span class=\"pc\">、</span>無生<span class=\"pc\">，</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>般若波羅蜜</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c12\">T25n1509_p0436c12</span><span class=\"t\" l=\"0436c12\" w=\"1\">不生是非般若波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>內空乃至無法有法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c13\">T25n1509_p0436c13</span><span class=\"t\" l=\"0436c13\" w=\"1\">空<span class=\"pc\">、</span>四念處乃至十八不共法<span class=\"pc\">、</span>一切種智亦如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c14\">T25n1509_p0436c14</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1028.c\"></a><span class=\"t\" l=\"0436c14\" w=\"1\">是<span class=\"pc\">，</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>內空不生是非內空<span class=\"pc\">，</span>乃至一</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c15\">T25n1509_p0436c15</span><span class=\"t\" l=\"0436c15\" w=\"1\">切種智不生是非一切種智<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436c15'></span><span class=\"t\" l=\"0436c15\" w=\"12\">舍利弗問須菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c16\">T25n1509_p0436c16</span><span class=\"t\" l=\"0436c16\" w=\"1\">提<span class=\"pc\">：「</span>汝何因緣故言<span class=\"pc\">『</span>色不二是非色<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c17\">T25n1509_p0436c17</span><span class=\"t\" l=\"0436c17\" w=\"1\">不二是非識<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種智不二是非一切</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c18\">T25n1509_p0436c18</span><span class=\"t\" l=\"0436c18\" w=\"1\">種智<span class=\"pc\">』？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436c18'></span><span class=\"t\" l=\"0436c18\" w=\"3\">須菩提答言<span class=\"pc\">：「</span>所有色<span class=\"pc\">，</span>所有不二<span class=\"pc\">；</span>所有受<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c19\">T25n1509_p0436c19</span><span class=\"t\" l=\"0436c19\" w=\"1\">想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識<span class=\"pc\">，</span>所有不二<span class=\"pc\">。</span>是一切法皆不合<span class=\"pc\">、</span>不散<span class=\"pc\">，</span>無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c20\">T25n1509_p0436c20</span><span class=\"t\" l=\"0436c20\" w=\"1\">色<span class=\"pc\">、</span>無形<span class=\"pc\">、</span>無對<span class=\"pc\">，</span>一相<span class=\"pc\">，</span>所謂無相<span class=\"pc\">。</span>眼乃至一切種</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c21\">T25n1509_p0436c21</span><span class=\"t\" l=\"0436c21\" w=\"1\">智亦如是<span class=\"pc\">。</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>色不二是非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c22\">T25n1509_p0436c22</span><span class=\"t\" l=\"0436c22\" w=\"1\">色<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識不二是非識<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種智不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c23\">T25n1509_p0436c23</span><span class=\"t\" l=\"0436c23\" w=\"1\">二是非一切種智<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436c23'></span><span class=\"t\" l=\"0436c23\" w=\"8\">舍利弗問須菩提<span class=\"pc\">：「</span>何因緣</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c24\">T25n1509_p0436c24</span><span class=\"t\" l=\"0436c24\" w=\"1\">故言<span class=\"pc\">『</span>是色入無二法數<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識入無二法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c25\">T25n1509_p0436c25</span><span class=\"t\" l=\"0436c25\" w=\"1\">數<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種智入無二法數<span class=\"pc\">』？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0436c25'></span><span class=\"t\" l=\"0436c25\" w=\"13\">須菩提答言<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c26\">T25n1509_p0436c26</span><span class=\"t\" l=\"0436c26\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span>色不異無生<span class=\"pc\">，</span>無生不異色<span class=\"pc\">，</span>色即是無生<span class=\"pc\">，</span>無生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c27\">T25n1509_p0436c27</span><span class=\"t\" l=\"0436c27\" w=\"1\">即是色<span class=\"pc\">；</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識不異無生<span class=\"pc\">，</span>無生不異識<span class=\"pc\">，</span>識</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c28\">T25n1509_p0436c28</span><span class=\"t\" l=\"0436c28\" w=\"1\">即是無生<span class=\"pc\">，</span>無生即是識<span class=\"pc\">。</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0436c29\">T25n1509_p0436c29</span><span class=\"t\" l=\"0436c29\" w=\"1\">色入無二法數<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識入無二法數<span class=\"pc\">，</span>乃至</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a01\">T25n1509_p0437a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0437\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a01\" w=\"1\">一切種智亦如是<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a02\">T25n1509_p0437a02</span><p><span class='lineInfo' line='0437a02'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0437a02\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>論<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437a02'></span><span class=\"t\" l=\"0437a02\" w=\"2\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a02'></span><span class=\"t\" l=\"0437a02\" w=\"4\">上品竟<span class=\"pc\">，</span>便應問<span class=\"pc\">「</span>不生<span class=\"pc\">」，</span>何以此中</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a03\">T25n1509_p0437a03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a03\" w=\"1\">方問<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437a03'></span><span class=\"t\" l=\"0437a03\" w=\"3\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a03'></span><span class=\"t\" l=\"0437a03\" w=\"5\">三種大法易解<span class=\"pc\">，</span>利益多眾生故</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a04\">T25n1509_p0437a04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a04\" w=\"1\">先問<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a04'></span><span class=\"t\" l=\"0437a04\" w=\"3\"><span class=\"pc\">「</span>何因緣故<span class=\"pc\">，</span>色不生為非色<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a05\">T25n1509_p0437a05</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1029.a\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a05\" w=\"1\">智不生為非一切種智<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a05'></span><span class=\"t\" l=\"0437a05\" w=\"10\">須菩提答<span class=\"pc\">：「</span>色是空<span class=\"pc\">，</span>色</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a06\">T25n1509_p0437a06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a06\" w=\"1\">中無色相<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a06'></span><span class=\"t\" l=\"0437a06\" w=\"5\">行者以是無生智慧令色無生<span class=\"pc\">；</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a07\">T25n1509_p0437a07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a07\" w=\"1\">若能得是無生<span class=\"pc\">，</span>心作是念<span class=\"pc\">「</span>今即得色實相<span class=\"pc\">」，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a08\">T25n1509_p0437a08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a08\" w=\"1\">是故</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437001\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a08\" w=\"3\">言</span><span class=\"t\" l=\"0437a08\" w=\"4\"><span class=\"pc\">：「</span>色無生為非色<span class=\"pc\">。」</span>色性常自無生<span class=\"pc\">，</span>非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a09\">T25n1509_p0437a09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a09\" w=\"1\">今智慧力故使無生<span class=\"pc\">。</span>如有人破色令空<span class=\"pc\">，</span>猶</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a10\">T25n1509_p0437a10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a10\" w=\"1\">存本色</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437002\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a10\" w=\"4\">想</span><span class=\"t\" l=\"0437a10\" w=\"5\"><span class=\"pc\">；</span>譬如除廁作舍<span class=\"pc\">，</span>今雖無廁<span class=\"pc\">，</span>猶</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a11\">T25n1509_p0437a11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a11\" w=\"1\">有不淨</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437003\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a11\" w=\"4\">想</span><span class=\"t\" l=\"0437a11\" w=\"5\"><span class=\"pc\">。</span>若能知廁本無<span class=\"pc\">，</span>幻化所作<span class=\"pc\">，</span>則無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a12\">T25n1509_p0437a12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437004\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a12\" w=\"1\">廁</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437005\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a12\" w=\"2\">想</span><span class=\"t\" l=\"0437a12\" w=\"3\"><span class=\"pc\">；</span>行者如是<span class=\"pc\">，</span>若能知色從本已來初自</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a13\">T25n1509_p0437a13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a13\" w=\"1\">無生者<span class=\"pc\">，</span>則不復存色想<span class=\"pc\">。</span>是故言<span class=\"pc\">：「</span>色無生為</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a14\">T25n1509_p0437a14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a14\" w=\"1\">非色<span class=\"pc\">。」</span>乃至一切種智亦如是<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437a14'></span><span class=\"t\" l=\"0437a14\" w=\"12\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a14'></span><span class=\"t\" l=\"0437a14\" w=\"14\">汝先自說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a15\">T25n1509_p0437a15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437006\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"1\">無</span><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"2\">生即是無二<span class=\"pc\">」，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437007\"></a><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"7\">今</span><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"8\">何以更問<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437a15'></span><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"12\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a15'></span><span class=\"t\" l=\"0437a15\" w=\"14\">義雖</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a16\">T25n1509_p0437a16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a16\" w=\"1\">一<span class=\"pc\">，</span>所入觀門異<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a16'></span><span class=\"t\" l=\"0437a16\" w=\"7\">上言破因中先有果若無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a17\">T25n1509_p0437a17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a17\" w=\"1\">果<span class=\"pc\">，</span>是生法一異等<span class=\"pc\">，</span>是生若初生<span class=\"pc\">、</span>若後生<span class=\"pc\">——</span>破如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a18\">T25n1509_p0437a18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a18\" w=\"1\">是等生名<span class=\"pc\">「</span>無生<span class=\"pc\">」。</span>今破眼色<span class=\"pc\">、</span>有無等諸二故<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a19\">T25n1509_p0437a19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a19\" w=\"1\">是名<span class=\"pc\">「</span>不二<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a19'></span><span class=\"t\" l=\"0437a19\" w=\"5\">行者或先入無生觀門<span class=\"pc\">，</span>後入不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a20\">T25n1509_p0437a20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a20\" w=\"1\">二<span class=\"pc\">；</span>或先入不二<span class=\"pc\">，</span>後入無生觀<span class=\"pc\">。</span>義雖一<span class=\"pc\">，</span>行者</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a21\">T25n1509_p0437a21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a21\" w=\"1\">分別<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a21'></span><span class=\"t\" l=\"0437a21\" w=\"3\">破色二故言<span class=\"pc\">「</span>不二<span class=\"pc\">」，</span>破色生故言<span class=\"pc\">「</span>無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a22\">T25n1509_p0437a22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a22\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a22'></span><span class=\"t\" l=\"0437a22\" w=\"2\">上說無生因緣<span class=\"pc\">，</span>謂<span class=\"pc\">「</span>自相空<span class=\"pc\">」；</span>今說不二因</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a23\">T25n1509_p0437a23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a23\" w=\"1\">緣<span class=\"pc\">，</span>所謂<span class=\"pc\">「</span>不合<span class=\"pc\">、</span>不散<span class=\"pc\">，</span>一相<span class=\"pc\">，</span>所謂無相<span class=\"pc\">」</span>等<span class=\"pc\">。</span>義雖同</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a24\">T25n1509_p0437a24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a24\" w=\"1\">一空<span class=\"pc\">，</span>上自相空<span class=\"pc\">，</span>此是散空<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a24'></span><span class=\"t\" l=\"0437a24\" w=\"11\"><span class=\"pc\">「</span>色入無二法數<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a25\">T25n1509_p0437a25</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1029.b\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a25\" w=\"1\">行者觀色不生不滅相<span class=\"pc\">，</span>是時分別色<span class=\"pc\">，</span>今變為</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a26\">T25n1509_p0437a26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a26\" w=\"1\">無生<span class=\"pc\">，</span>是故說色無生即是不二<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>色破</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a27\">T25n1509_p0437a27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a27\" w=\"1\">散即是無生<span class=\"pc\">。</span>如先分別諸法時<span class=\"pc\">，</span>離色不得</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a28\">T25n1509_p0437a28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a28\" w=\"1\">更有生<span class=\"pc\">；</span>今色破散即是無生<span class=\"pc\">，</span>不得更有無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437a29\">T25n1509_p0437a29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437a29\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">。</span>以是故<span class=\"pc\">，</span>色即是入無二法數<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437a29'></span><span class=\"t\" l=\"0437a29\" w=\"13\">是二阿羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b01\">T25n1509_p0437b01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437b01\" w=\"1\">漢於佛前共論竟<span class=\"pc\">，</span>須菩提白佛而更說是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b02\">T25n1509_p0437b02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437b02\" w=\"1\">義<span class=\"pc\">，</span>欲使佛證知故<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b03\">T25n1509_p0437b03</span><p><span class='lineInfo' line='0437b03'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0437b03\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>經<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437b03'></span><span class=\"t\" l=\"0437b03\" w=\"2\">爾時<span class=\"pc\">，</span>須菩提白佛言<span class=\"pc\">：「</span>世尊<span class=\"pc\">！</span>若菩薩摩訶</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b04\">T25n1509_p0437b04</span><span class=\"t\" l=\"0437b04\" w=\"1\">薩行般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>如是觀諸法<span class=\"pc\">，</span>是時見色</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b05\">T25n1509_p0437b05</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437008\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b05\" w=\"1\">無</span><span class=\"t\" l=\"0437b05\" w=\"2\">生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">；</span>見受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識無生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b06\">T25n1509_p0437b06</span><span class=\"t\" l=\"0437b06\" w=\"1\">見我無生<span class=\"pc\">，</span>乃至知者<span class=\"pc\">、</span>見者無生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">。</span>見</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b07\">T25n1509_p0437b07</span><span class=\"t\" l=\"0437b07\" w=\"1\">檀波羅蜜無生乃至般若波羅蜜無生<span class=\"pc\">，</span>畢竟</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b08\">T25n1509_p0437b08</span><span class=\"t\" l=\"0437b08\" w=\"1\">淨故<span class=\"pc\">。</span>見內空無生乃至無法有法空無生<span class=\"pc\">，</span>畢</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b09\">T25n1509_p0437b09</span><span class=\"t\" l=\"0437b09\" w=\"1\">竟淨故<span class=\"pc\">。</span>見四念處無生乃至十八不共法無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b10\">T25n1509_p0437b10</span><span class=\"t\" l=\"0437b10\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">。</span>見一切</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437009\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b10\" w=\"9\">三昧</span><span class=\"t\" l=\"0437b10\" w=\"11\"><span class=\"pc\">、</span>一切陀羅</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437010\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b10\" w=\"15\">尼</span><span class=\"t\" l=\"0437b10\" w=\"16\">無生<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b11\">T25n1509_p0437b11</span><span class=\"t\" l=\"0437b11\" w=\"1\">畢竟淨故<span class=\"pc\">；</span>乃至見一切種智無生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b12\">T25n1509_p0437b12</span><span class=\"t\" l=\"0437b12\" w=\"1\">見</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437011a\"></a><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437011b\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b12\" w=\"2\">凡夫</span><span class=\"t\" l=\"0437b12\" w=\"4\"><span class=\"pc\">、</span></span><a class='noteAnchor star' href='#n0437011b' data-star-no='11-1'></a><span class=\"t\" l=\"0437b12\" w=\"4\">凡夫</span><span class=\"t\" l=\"0437b12\" w=\"6\">法無生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">。</span>見須陀洹<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b13\">T25n1509_p0437b13</span><span class=\"t\" l=\"0437b13\" w=\"1\">須陀洹法<span class=\"pc\">，</span>斯陀含<span class=\"pc\">、</span>斯陀含法<span class=\"pc\">，</span>阿那含<span class=\"pc\">、</span>阿那含</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b14\">T25n1509_p0437b14</span><span class=\"t\" l=\"0437b14\" w=\"1\">法<span class=\"pc\">，</span>阿羅漢<span class=\"pc\">、</span>阿羅漢法<span class=\"pc\">，</span>辟支佛<span class=\"pc\">、</span>辟支佛法<span class=\"pc\">，</span>菩薩<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b15\">T25n1509_p0437b15</span><span class=\"t\" l=\"0437b15\" w=\"1\">菩薩法<span class=\"pc\">，</span>佛<span class=\"pc\">、</span>佛法無生<span class=\"pc\">，</span>畢竟淨故<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437b15'></span><span class=\"t\" l=\"0437b15\" w=\"13\">舍利弗語須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b16\">T25n1509_p0437b16</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1029.c\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b16\" w=\"1\">菩提<span class=\"pc\">：「</span>如我聞須菩提所說義<span class=\"pc\">，</span>色是不生<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b17\">T25n1509_p0437b17</span><span class=\"t\" l=\"0437b17\" w=\"1\">行<span class=\"pc\">、</span>識是不生<span class=\"pc\">，</span>乃至佛<span class=\"pc\">、</span>佛法是不生<span class=\"pc\">。</span>若爾者<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437012\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b17\" w=\"17\">不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b18\">T25n1509_p0437b18</span><span class=\"t\" l=\"0437b18\" w=\"1\">應得須陀洹<span class=\"pc\">、</span>須陀洹果<span class=\"pc\">、</span>斯陀含<span class=\"pc\">、</span>斯陀含果<span class=\"pc\">、</span>阿那</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b19\">T25n1509_p0437b19</span><span class=\"t\" l=\"0437b19\" w=\"1\">含<span class=\"pc\">、</span>阿那含果<span class=\"pc\">、</span>阿羅漢<span class=\"pc\">、</span>阿羅漢果<span class=\"pc\">、</span>辟支佛<span class=\"pc\">、</span>辟支佛</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b20\">T25n1509_p0437b20</span><span class=\"t\" l=\"0437b20\" w=\"1\">道<span class=\"pc\">；</span>不應得菩薩摩訶薩<span class=\"pc\">、</span>一切種智<span class=\"pc\">；</span>亦無六道</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b21\">T25n1509_p0437b21</span><span class=\"t\" l=\"0437b21\" w=\"1\">別異<span class=\"pc\">；</span>亦不得菩薩摩訶薩五種菩提<span class=\"pc\">。</span>須菩提<span class=\"pc\">！</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b22\">T25n1509_p0437b22</span><span class=\"t\" l=\"0437b22\" w=\"1\">若一切法不生相<span class=\"pc\">，</span>何以故須陀洹為斷三結</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b23\">T25n1509_p0437b23</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437013\"></a><span class=\"t\" l=\"0437b23\" w=\"1\">故</span><span class=\"t\" l=\"0437b23\" w=\"2\">修道<span class=\"pc\">，</span>斯陀含為薄婬恚癡故修道<span class=\"pc\">，</span>阿那含</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b24\">T25n1509_p0437b24</span><span class=\"t\" l=\"0437b24\" w=\"1\">為斷五下分結故修道<span class=\"pc\">，</span>阿羅漢為斷五上分</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b25\">T25n1509_p0437b25</span><span class=\"t\" l=\"0437b25\" w=\"1\">結故修道<span class=\"pc\">？</span>辟支佛為辟支佛法故修道<span class=\"pc\">？</span>何以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b26\">T25n1509_p0437b26</span><span class=\"t\" l=\"0437b26\" w=\"1\">故菩薩摩訶薩作難行<span class=\"pc\">，</span>為眾生受種種苦<span class=\"pc\">？</span>何</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b27\">T25n1509_p0437b27</span><span class=\"t\" l=\"0437b27\" w=\"1\">以故佛得阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">？</span>何以故佛</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b28\">T25n1509_p0437b28</span><span class=\"t\" l=\"0437b28\" w=\"1\">轉法輪<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437b28'></span><span class=\"t\" l=\"0437b28\" w=\"4\">須菩提語舍利弗<span class=\"pc\">：「</span>我不欲令無生法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437b29\">T25n1509_p0437b29</span><span class=\"t\" l=\"0437b29\" w=\"1\">有所得<span class=\"pc\">。</span>我亦不欲令無生法中得須陀洹<span class=\"pc\">、</span>須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c01\">T25n1509_p0437c01</span><span class=\"t\" l=\"0437c01\" w=\"1\">陀洹果<span class=\"pc\">，</span>乃至不欲令無生法中得阿羅漢<span class=\"pc\">、</span>阿</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c02\">T25n1509_p0437c02</span><span class=\"t\" l=\"0437c02\" w=\"1\">羅漢果<span class=\"pc\">，</span>辟支佛<span class=\"pc\">、</span>辟支佛道<span class=\"pc\">。</span>我亦不欲令</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437014\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c02\" w=\"16\">無生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c03\">T25n1509_p0437c03</span><span class=\"t\" l=\"0437c03\" w=\"1\">法中</span><span class=\"t\" l=\"0437c03\" w=\"3\">菩薩作難行<span class=\"pc\">、</span>為眾生受種種苦<span class=\"pc\">。</span>菩薩亦</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c04\">T25n1509_p0437c04</span><span class=\"t\" l=\"0437c04\" w=\"1\">不以難行心行道<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437015\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c04\" w=\"14\">生難</span><span class=\"t\" l=\"0437c04\" w=\"16\">心<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c05\">T25n1509_p0437c05</span><span class=\"t\" l=\"0437c05\" w=\"1\">苦心<span class=\"pc\">，</span>不能利益無量阿僧祇眾生<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>今</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c06\">T25n1509_p0437c06</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1030.a\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c06\" w=\"1\">菩薩憐愍眾生<span class=\"pc\">，</span>於眾生如父母兄弟</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437016\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c06\" w=\"15\">想</span><span class=\"t\" l=\"0437c06\" w=\"16\"><span class=\"pc\">、</span>如兒</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c07\">T25n1509_p0437c07</span><span class=\"t\" l=\"0437c07\" w=\"1\">子及己身</span><a class='noteAnchor star' href='#n0437016' data-star-no='16-1'></a><span class=\"t\" l=\"0437c07\" w=\"5\">想</span><span class=\"t\" l=\"0437c07\" w=\"6\"><span class=\"pc\">，</span>如是能利益無量阿僧祇眾生<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c08\">T25n1509_p0437c08</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437017\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c08\" w=\"1\">是</span><span class=\"t\" l=\"0437c08\" w=\"2\">用無</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437018\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c08\" w=\"4\">所得</span><span class=\"t\" l=\"0437c08\" w=\"6\">故<span class=\"pc\">。</span>所以者何<span class=\"pc\">？</span>菩薩摩訶薩應</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c09\">T25n1509_p0437c09</span><span class=\"t\" l=\"0437c09\" w=\"1\">生如是心<span class=\"pc\">：『</span>如我一切處<span class=\"pc\">、</span>一切種不可得<span class=\"pc\">，</span>內外</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c10\">T25n1509_p0437c10</span><span class=\"t\" l=\"0437c10\" w=\"1\">法亦如是<span class=\"pc\">。』</span>若生如是想<span class=\"pc\">，</span>則無難心<span class=\"pc\">、</span>苦心<span class=\"pc\">。</span>何以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c11\">T25n1509_p0437c11</span><span class=\"t\" l=\"0437c11\" w=\"1\">故<span class=\"pc\">？</span>是菩薩於一切種<span class=\"pc\">、</span>一切處<span class=\"pc\">、</span>一切法不</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437019\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c11\" w=\"16\">受</span><span class=\"t\" l=\"0437c11\" w=\"17\">故<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c12\">T25n1509_p0437c12</span><span class=\"t\" l=\"0437c12\" w=\"1\">舍利弗<span class=\"pc\">！</span>我亦不欲令無生</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437020\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c12\" w=\"11\">法</span><span class=\"t\" l=\"0437c12\" w=\"12\">中佛得阿耨多</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c13\">T25n1509_p0437c13</span><span class=\"t\" l=\"0437c13\" w=\"1\">羅三藐三菩提<span class=\"pc\">，</span>亦不欲令無生</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437021\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c13\" w=\"13\">法</span><span class=\"t\" l=\"0437c13\" w=\"14\">中轉法輪<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c14\">T25n1509_p0437c14</span><span class=\"t\" l=\"0437c14\" w=\"1\">亦不欲令以無生法得道<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c15\">T25n1509_p0437c15</span><p><span class='lineInfo' line='0437c15'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437022\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c15\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>論<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c15'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437023\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c15\" w=\"2\">者言</span><span class=\"t\" l=\"0437c15\" w=\"4\"><span class=\"pc\">：</span>無生觀有二種<span class=\"pc\">：</span>一者<span class=\"pc\">、</span>柔順忍觀<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c16\">T25n1509_p0437c16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c16\" w=\"1\">二者<span class=\"pc\">、</span>無生忍觀<span class=\"pc\">。</span>前說無生是柔順忍觀<span class=\"pc\">，</span>不畢</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c17\">T25n1509_p0437c17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c17\" w=\"1\">竟</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437024\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c17\" w=\"2\">淨</span><span class=\"t\" l=\"0437c17\" w=\"3\"><span class=\"pc\">；</span>漸習柔順觀<span class=\"pc\">，</span>得無生忍<span class=\"pc\">，</span>則畢竟淨<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437c17'></span><span class=\"t\" l=\"0437c17\" w=\"16\">問</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c18\">T25n1509_p0437c18</span><span class=\"t\" l=\"0437c18\" w=\"1\">曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c18'></span><span class=\"t\" l=\"0437c18\" w=\"2\">菩薩未盡結<span class=\"pc\">，</span>未得佛道<span class=\"pc\">，</span>智慧未淳淨<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c19\">T25n1509_p0437c19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c19\" w=\"1\">云何言<span class=\"pc\">「</span>畢竟</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0437025\"></a><span class=\"t\" l=\"0437c19\" w=\"6\">清</span><span class=\"t\" l=\"0437c19\" w=\"7\">淨<span class=\"pc\">」？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437c19'></span><span class=\"t\" l=\"0437c19\" w=\"8\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c19'></span><span class=\"t\" l=\"0437c19\" w=\"10\">是菩薩得無生忍</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c20\">T25n1509_p0437c20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c20\" w=\"1\">時<span class=\"pc\">，</span>滅諸煩惱<span class=\"pc\">，</span>得菩薩道<span class=\"pc\">，</span>入菩薩位<span class=\"pc\">，</span>雖有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c21\">T25n1509_p0437c21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c21\" w=\"1\">煩惱氣<span class=\"pc\">，</span>坐道場時乃盡<span class=\"pc\">，</span>無所妨故畢竟淨<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c22\">T25n1509_p0437c22</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c22'></span><span class=\"t\" l=\"0437c22\" w=\"1\">復次<span class=\"pc\">，「</span>畢竟清淨<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>於柔順道畢竟清淨<span class=\"pc\">，</span>非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c23\">T25n1509_p0437c23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c23\" w=\"1\">為佛道<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c23'></span><span class=\"t\" l=\"0437c23\" w=\"4\">以眾生空<span class=\"pc\">、</span>法空故<span class=\"pc\">，</span>從見色無生畢</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c24\">T25n1509_p0437c24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c24\" w=\"1\">竟淨<span class=\"pc\">，</span>乃至佛及佛法無生畢竟清淨<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c24'></span><span class=\"t\" l=\"0437c24\" w=\"15\">須菩提</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c25\">T25n1509_p0437c25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c25\" w=\"1\">種種因緣說諸法相決定無生<span class=\"pc\">；</span>因此事<span class=\"pc\">，</span>舍</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c26\">T25n1509_p0437c26</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1030.b\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c26\" w=\"1\">利弗作是難<span class=\"pc\">：</span>賢聖中最小者須陀洹<span class=\"pc\">、</span>須陀洹</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c27\">T25n1509_p0437c27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c27\" w=\"1\">法<span class=\"pc\">，</span>最大者佛<span class=\"pc\">、</span>佛法<span class=\"pc\">。</span>若爾者<span class=\"pc\">，</span>聖人無大無小<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c28\">T25n1509_p0437c28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c28\" w=\"1\">聖法亦無優劣<span class=\"pc\">，</span>亦無六道別異<span class=\"pc\">，</span>此略難<span class=\"pc\">；</span>後</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0437c29\">T25n1509_p0437c29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0437c29\" w=\"1\">問斷三結修道者<span class=\"pc\">，</span>為廣難<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0437c29'></span><span class=\"t\" l=\"0437c29\" w=\"11\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0437c29'></span><span class=\"t\" l=\"0437c29\" w=\"13\">云何是五</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a01\">T25n1509_p0438a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0438\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a01\" w=\"1\">種菩提<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438a01'></span><span class=\"t\" l=\"0438a01\" w=\"4\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a01'></span><span class=\"t\" l=\"0438a01\" w=\"6\">一者<span class=\"pc\">、</span>柔順忍<span class=\"pc\">，</span>二者<span class=\"pc\">、</span>無生忍<span class=\"pc\">，</span>及三</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a02\">T25n1509_p0438a02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a02\" w=\"1\">種菩提<span class=\"pc\">。</span>於三菩提中<span class=\"pc\">，</span>過二而住第三菩提<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a03\">T25n1509_p0438a03</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a03'></span><span class=\"t\" l=\"0438a03\" w=\"1\">復有五</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438001\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a03\" w=\"4\">種</span><span class=\"t\" l=\"0438a03\" w=\"5\">菩提<span class=\"pc\">：</span>一者<span class=\"pc\">、</span>名<span class=\"pc\">「</span>發心菩提<span class=\"pc\">」，</span>於無量</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a04\">T25n1509_p0438a04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a04\" w=\"1\">生死中發心為阿耨多羅三藐三菩提故<span class=\"pc\">，</span>名</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a05\">T25n1509_p0438a05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a05\" w=\"1\">為菩提<span class=\"pc\">——</span>此因中說果<span class=\"pc\">。</span>二者<span class=\"pc\">、</span>名<span class=\"pc\">「</span>伏心菩提<span class=\"pc\">」，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438002\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a05\" w=\"16\">折</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a06\">T25n1509_p0438a06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a06\" w=\"1\">諸煩惱<span class=\"pc\">，</span>降伏其心<span class=\"pc\">，</span>行諸波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>三者<span class=\"pc\">、</span>名<span class=\"pc\">「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438003\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a06\" w=\"16\">明</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a07\">T25n1509_p0438a07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a07\" w=\"1\">菩提<span class=\"pc\">」，</span>觀三世諸法本末總相<span class=\"pc\">、</span>別</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438004\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a07\" w=\"13\">相<span class=\"pc\">，</span>分</span><span class=\"t\" l=\"0438a07\" w=\"15\">別籌</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a08\">T25n1509_p0438a08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a08\" w=\"1\">量<span class=\"pc\">，</span>得諸法實相<span class=\"pc\">，</span>畢竟清淨<span class=\"pc\">，</span>所謂般若波羅蜜</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a09\">T25n1509_p0438a09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a09\" w=\"1\">相<span class=\"pc\">。</span>四者<span class=\"pc\">、</span>名<span class=\"pc\">「</span>出到菩提<span class=\"pc\">」，</span>於般若波羅蜜中得</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a10\">T25n1509_p0438a10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a10\" w=\"1\">方便力故<span class=\"pc\">，</span>亦不著般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>滅一切煩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a11\">T25n1509_p0438a11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a11\" w=\"1\">惱<span class=\"pc\">，</span>見一切十方諸佛<span class=\"pc\">，</span>得無生法忍<span class=\"pc\">，</span>出三界<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a12\">T25n1509_p0438a12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a12\" w=\"1\">到薩婆若<span class=\"pc\">。</span>五者<span class=\"pc\">、</span>名<span class=\"pc\">「</span>無上菩提<span class=\"pc\">」，</span>坐道場<span class=\"pc\">，</span>斷煩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a13\">T25n1509_p0438a13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a13\" w=\"1\">惱習<span class=\"pc\">，</span>得阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a13'></span><span class=\"t\" l=\"0438a13\" w=\"13\">如是等五菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a14\">T25n1509_p0438a14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a14\" w=\"1\">提義<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a14'></span><span class=\"t\" l=\"0438a14\" w=\"3\">餘諸賢聖斷結義<span class=\"pc\">，</span>如先說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438a14'></span><span class=\"t\" l=\"0438a14\" w=\"13\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a14'></span><span class=\"t\" l=\"0438a14\" w=\"15\">聲聞道</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a15\">T25n1509_p0438a15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a15\" w=\"1\">廣說斷結義<span class=\"pc\">，</span>何以不說辟支佛行<span class=\"pc\">、</span>菩薩有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a16\">T25n1509_p0438a16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a16\" w=\"1\">種種行<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438a16'></span><span class=\"t\" l=\"0438a16\" w=\"4\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a16'></span><span class=\"t\" l=\"0438a16\" w=\"6\">辟支佛於聲聞無復異道<span class=\"pc\">，</span>但</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a17\">T25n1509_p0438a17</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1030.c\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a17\" w=\"1\">福德<span class=\"pc\">、</span>利根<span class=\"pc\">、</span>小深入諸法實相為異<span class=\"pc\">。</span>菩薩道雖</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a18\">T25n1509_p0438a18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a18\" w=\"1\">有種種眾行<span class=\"pc\">，</span>但難行<span class=\"pc\">、</span>苦行為希有事<span class=\"pc\">，</span>眾生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a19\">T25n1509_p0438a19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a19\" w=\"1\">見</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438005\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a19\" w=\"2\">已</span><span class=\"t\" l=\"0438a19\" w=\"3\"><span class=\"pc\">，</span>歡喜言<span class=\"pc\">：「</span>菩薩為我等作此行<span class=\"pc\">！」</span>餘行雖</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a20\">T25n1509_p0438a20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a20\" w=\"1\">深妙<span class=\"pc\">，</span>人所不知<span class=\"pc\">，</span>不能</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438006\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a20\" w=\"9\">感</span><span class=\"t\" l=\"0438a20\" w=\"10\">物<span class=\"pc\">，</span>故不說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a20'></span><span class=\"t\" l=\"0438a20\" w=\"14\">復次<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a21\">T25n1509_p0438a21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a21\" w=\"1\">如舍利弗難意<span class=\"pc\">：</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438007\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a21\" w=\"7\">若</span><span class=\"t\" l=\"0438a21\" w=\"8\">諸法都是無生空</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438008\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a21\" w=\"15\">寂</span><span class=\"t\" l=\"0438a21\" w=\"16\">者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a22\">T25n1509_p0438a22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a22\" w=\"1\">一切眾生皆著樂<span class=\"pc\">，</span>菩薩何以故</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438009\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a22\" w=\"13\">獨</span><span class=\"t\" l=\"0438a22\" w=\"14\">受苦行<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a23\">T25n1509_p0438a23</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a23'></span><span class=\"t\" l=\"0438a23\" w=\"1\">復次<span class=\"pc\">，</span>諸佛常樂遠離寂滅<span class=\"pc\">，</span>斷法愛<span class=\"pc\">，</span>決定知</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a24\">T25n1509_p0438a24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a24\" w=\"1\">諸法不轉不還<span class=\"pc\">，</span>何</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438010\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a24\" w=\"8\">以</span><span class=\"t\" l=\"0438a24\" w=\"9\">故與眾生轉法輪<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a25\">T25n1509_p0438a25</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438a25'></span><span class=\"t\" l=\"0438a25\" w=\"1\">須菩提於佛前說無生法<span class=\"pc\">，</span>佛不</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438011\"></a><span class=\"t\" l=\"0438a25\" w=\"13\">呵</span><span class=\"t\" l=\"0438a25\" w=\"14\">折<span class=\"pc\">，</span>得</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a26\">T25n1509_p0438a26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a26\" w=\"1\">快心樂說無難力故<span class=\"pc\">，</span>答舍利弗<span class=\"pc\">：</span>我亦都不欲</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a27\">T25n1509_p0438a27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a27\" w=\"1\">令無生法中有六種聖人<span class=\"pc\">——</span>除菩薩故言<span class=\"pc\">「</span>六<span class=\"pc\">」——</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a28\">T25n1509_p0438a28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a28\" w=\"1\">及六道別異<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>以得無生法證故<span class=\"pc\">。</span>謂</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438a29\">T25n1509_p0438a29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438a29\" w=\"1\">為聖法<span class=\"pc\">、</span>聖人有差別<span class=\"pc\">，</span>於無生法中都無所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b01\">T25n1509_p0438b01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b01\" w=\"1\">有<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438b01'></span><span class=\"t\" l=\"0438b01\" w=\"2\">復次<span class=\"pc\">，</span>於無生法中有二種失<span class=\"pc\">：「</span>麁失<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>殺</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b02\">T25n1509_p0438b02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b02\" w=\"1\">盜等</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438012\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b02\" w=\"3\">罪</span><span class=\"t\" l=\"0438b02\" w=\"4\">故<span class=\"pc\">，</span>有三惡道<span class=\"pc\">；「</span>細失<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>用著心布施<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b03\">T25n1509_p0438b03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b03\" w=\"1\">持戒等福故<span class=\"pc\">，</span>有三善道<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438b03'></span><span class=\"t\" l=\"0438b03\" w=\"10\">若菩薩生難心<span class=\"pc\">、</span>苦</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b04\">T25n1509_p0438b04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b04\" w=\"1\">心<span class=\"pc\">，</span>則不能度一切眾生<span class=\"pc\">。</span>如世間小事<span class=\"pc\">，</span>心難</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b05\">T25n1509_p0438b05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b05\" w=\"1\">以為苦<span class=\"pc\">，</span>猶尚不成<span class=\"pc\">，</span>何況成佛道<span class=\"pc\">！</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438b05'></span><span class=\"t\" l=\"0438b05\" w=\"13\">成因緣者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b06\">T25n1509_p0438b06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b06\" w=\"1\">所謂大慈大悲心<span class=\"pc\">，</span>於眾生如父母<span class=\"pc\">、</span>兒子<span class=\"pc\">、</span>己身</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b07\">T25n1509_p0438b07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b07\" w=\"1\">想<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>父母<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438013\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b07\" w=\"7\">兒</span><span class=\"t\" l=\"0438b07\" w=\"8\">子<span class=\"pc\">、</span>己身<span class=\"pc\">，</span>自然生愛<span class=\"pc\">，</span>非推</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b08\">T25n1509_p0438b08</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1031.a\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b08\" w=\"1\">而</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438014\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b08\" w=\"2\">愛</span><span class=\"t\" l=\"0438b08\" w=\"3\">也<span class=\"pc\">。</span>菩薩善修大悲心故<span class=\"pc\">，</span>於一切眾生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b09\">T25n1509_p0438b09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b09\" w=\"1\">乃至怨讎<span class=\"pc\">，</span>同意愛念<span class=\"pc\">。</span>是大</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438015\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b09\" w=\"11\">悲</span><span class=\"t\" l=\"0438b09\" w=\"12\">果報利益之</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b10\">T25n1509_p0438b10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b10\" w=\"1\">具<span class=\"pc\">，</span>都無所惜<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438016\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b10\" w=\"6\">於</span><span class=\"t\" l=\"0438b10\" w=\"7\">內外所有<span class=\"pc\">，</span>盡與眾生<span class=\"pc\">。</span>此</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b11\">T25n1509_p0438b11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b11\" w=\"1\">中說不惜因緣<span class=\"pc\">，</span>所謂<span class=\"pc\">「</span>一切處<span class=\"pc\">、</span>一切種<span class=\"pc\">、</span>一切法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b12\">T25n1509_p0438b12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b12\" w=\"1\">不可得故<span class=\"pc\">」。</span>若行者初入佛法<span class=\"pc\">，</span>用眾生空<span class=\"pc\">，</span>知</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b13\">T25n1509_p0438b13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b13\" w=\"1\">諸法無我<span class=\"pc\">；</span>今用法空<span class=\"pc\">，</span>知諸法亦空<span class=\"pc\">。</span>以此大</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b14\">T25n1509_p0438b14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b14\" w=\"1\">悲心及諸法空二因緣故<span class=\"pc\">，</span>能不惜內外所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b15\">T25n1509_p0438b15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b15\" w=\"1\">有<span class=\"pc\">，</span>利益眾生<span class=\"pc\">，</span>不起難行</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438017\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b15\" w=\"10\">想</span><span class=\"t\" l=\"0438b15\" w=\"11\"><span class=\"pc\">、</span>苦行</span><a class='noteAnchor star' href='#n0438017' data-star-no='17-1'></a><span class=\"t\" l=\"0438b15\" w=\"13\">想</span><span class=\"t\" l=\"0438b15\" w=\"14\"><span class=\"pc\">，</span>一心</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b16\">T25n1509_p0438b16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b16\" w=\"1\">精進歡喜<span class=\"pc\">。</span>如人</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438018\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b16\" w=\"7\">為</span><span class=\"t\" l=\"0438b16\" w=\"8\">自</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438019\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b16\" w=\"9\">身</span><span class=\"t\" l=\"0438b16\" w=\"10\">及為父母<span class=\"pc\">、</span>妻子<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b17\">T25n1509_p0438b17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b17\" w=\"1\">勤身修業<span class=\"pc\">，</span>不以為苦<span class=\"pc\">；</span>若為他作<span class=\"pc\">，</span>則無歡心<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b18\">T25n1509_p0438b18</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438b18'></span><span class=\"t\" l=\"0438b18\" w=\"1\">苦行<span class=\"pc\">、</span>難行<span class=\"pc\">，</span>如後品<span class=\"pc\">「</span>本生因緣變化現受畜生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b19\">T25n1509_p0438b19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b19\" w=\"1\">形<span class=\"pc\">」</span>中說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438b19'></span><span class=\"t\" l=\"0438b19\" w=\"4\">一切諸法畢竟空<span class=\"pc\">、</span>不可思議相故<span class=\"pc\">，</span>一</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b20\">T25n1509_p0438b20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b20\" w=\"1\">切法還而不轉故<span class=\"pc\">，</span>不名為轉<span class=\"pc\">；</span>但為破虛妄</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b21\">T25n1509_p0438b21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0438b21\" w=\"1\">顛倒故<span class=\"pc\">，</span>名為<span class=\"pc\">「</span>轉法輪<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b22\">T25n1509_p0438b22</span><p><span class='lineInfo' line='0438b22'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0438b22\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>經<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438b22'></span><span class=\"t\" l=\"0438b22\" w=\"2\">舍利弗語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>今欲</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438020\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b22\" w=\"11\">令</span><span class=\"t\" l=\"0438b22\" w=\"12\">以生法得道<span class=\"pc\">？</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b23\">T25n1509_p0438b23</span><span class=\"t\" l=\"0438b23\" w=\"1\">以無生法得道<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438b23'></span><span class=\"t\" l=\"0438b23\" w=\"7\">須菩提語舍利弗<span class=\"pc\">：「</span>我不欲令</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b24\">T25n1509_p0438b24</span><span class=\"t\" l=\"0438b24\" w=\"1\">以生法得道<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438b24'></span><span class=\"t\" l=\"0438b24\" w=\"6\">舍利弗言<span class=\"pc\">：「</span>今須菩提欲</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438021\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b24\" w=\"15\">令</span><span class=\"t\" l=\"0438b24\" w=\"16\">以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b25\">T25n1509_p0438b25</span><span class=\"t\" l=\"0438b25\" w=\"1\">無生法得道<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438b25'></span><span class=\"t\" l=\"0438b25\" w=\"6\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>我亦不欲令以無生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b26\">T25n1509_p0438b26</span><span class=\"t\" l=\"0438b26\" w=\"1\">法得道<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438b26'></span><span class=\"t\" l=\"0438b26\" w=\"4\">舍利弗言<span class=\"pc\">：「</span>如須菩提所說<span class=\"pc\">，</span>無知無得<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b27\">T25n1509_p0438b27</span><p><span class='lineInfo' line='0438b27'></span><span class=\"t\" l=\"0438b27\" w=\"1\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>有知有得<span class=\"pc\">，</span>不以二法<span class=\"pc\">。</span>今以世間名</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b28\">T25n1509_p0438b28</span><span class=\"t\" l=\"0438b28\" w=\"1\">字故有知有得<span class=\"pc\">，</span>世間名字故有須陀洹乃至</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438b29\">T25n1509_p0438b29</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1031.b\"></a><span class=\"t\" l=\"0438b29\" w=\"1\">阿羅漢<span class=\"pc\">、</span>辟支佛<span class=\"pc\">、</span>諸佛<span class=\"pc\">；</span>第一實義中<span class=\"pc\">，</span>無知無得<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c01\">T25n1509_p0438c01</span><span class=\"t\" l=\"0438c01\" w=\"1\">無須陀洹乃至無諸佛<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c01'></span><span class=\"t\" l=\"0438c01\" w=\"10\"><span class=\"pc\">「</span>須菩提<span class=\"pc\">！</span>若世間名字</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c02\">T25n1509_p0438c02</span><span class=\"t\" l=\"0438c02\" w=\"1\">故有知有得<span class=\"pc\">，</span>六道別異亦世間名字故有<span class=\"pc\">，</span>非</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c03\">T25n1509_p0438c03</span><span class=\"t\" l=\"0438c03\" w=\"1\">以第一實義耶<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c03'></span><span class=\"t\" l=\"0438c03\" w=\"7\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>如是<span class=\"pc\">！</span>如是<span class=\"pc\">！</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c04\">T25n1509_p0438c04</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438022\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c04\" w=\"1\">如</span><span class=\"t\" l=\"0438c04\" w=\"2\">世間名字故有知有得<span class=\"pc\">，</span>六道別異亦世間</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c05\">T25n1509_p0438c05</span><span class=\"t\" l=\"0438c05\" w=\"1\">名字故有<span class=\"pc\">，</span>非以第一實義<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>第</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c06\">T25n1509_p0438c06</span><span class=\"t\" l=\"0438c06\" w=\"1\">一實義中無業無</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438023\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c06\" w=\"8\">報</span><span class=\"t\" l=\"0438c06\" w=\"9\"><span class=\"pc\">、</span>無生無滅<span class=\"pc\">、</span>無淨無垢<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c06'></span><span class=\"t\" l=\"0438c06\" w=\"17\">舍</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c07\">T25n1509_p0438c07</span><span class=\"t\" l=\"0438c07\" w=\"1\">利弗語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>不生法生<span class=\"pc\">？</span>生法生<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c07'></span><span class=\"t\" l=\"0438c07\" w=\"14\">須菩提言<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c08\">T25n1509_p0438c08</span><span class=\"t\" l=\"0438c08\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span>我不欲令不生法生<span class=\"pc\">，</span>亦不欲令生法生<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c08'></span><span class=\"t\" l=\"0438c08\" w=\"16\">舍利</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c09\">T25n1509_p0438c09</span><span class=\"t\" l=\"0438c09\" w=\"1\">弗言<span class=\"pc\">：「</span>何等不生法不欲令生<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c09'></span><span class=\"t\" l=\"0438c09\" w=\"12\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>色是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c10\">T25n1509_p0438c10</span><span class=\"t\" l=\"0438c10\" w=\"1\">不生法<span class=\"pc\">，</span>自性空<span class=\"pc\">，</span>不欲令生<span class=\"pc\">；</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識不生法<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c11\">T25n1509_p0438c11</span><span class=\"t\" l=\"0438c11\" w=\"1\">自性空<span class=\"pc\">，</span>不欲令生<span class=\"pc\">；</span>乃至阿耨多羅三藐三菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c12\">T25n1509_p0438c12</span><span class=\"t\" l=\"0438c12\" w=\"1\">提不生法<span class=\"pc\">，</span>自性空<span class=\"pc\">，</span>不欲令生<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c12'></span><span class=\"t\" l=\"0438c12\" w=\"12\">舍利弗語須菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c13\">T25n1509_p0438c13</span><span class=\"t\" l=\"0438c13\" w=\"1\">提<span class=\"pc\">：「</span>生生<span class=\"pc\">？</span>不生生<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c13'></span><span class=\"t\" l=\"0438c13\" w=\"7\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>非生生<span class=\"pc\">，</span>亦非不生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c14\">T25n1509_p0438c14</span><span class=\"t\" l=\"0438c14\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>生<span class=\"pc\">、</span>不</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438024\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c14\" w=\"10\">生</span><span class=\"t\" l=\"0438c14\" w=\"11\"><span class=\"pc\">，</span>是二法不合<span class=\"pc\">、</span>不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c15\">T25n1509_p0438c15</span><span class=\"t\" l=\"0438c15\" w=\"1\">散<span class=\"pc\">，</span>無色<span class=\"pc\">、</span>無形<span class=\"pc\">、</span>無對<span class=\"pc\">，</span>一相<span class=\"pc\">，</span>所謂無相<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c16\">T25n1509_p0438c16</span><span class=\"t\" l=\"0438c16\" w=\"1\">是因緣故<span class=\"pc\">，</span>非生生<span class=\"pc\">，</span>亦非不生生<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c16'></span><span class=\"t\" l=\"0438c16\" w=\"13\">爾時<span class=\"pc\">，</span>舍利弗</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c17\">T25n1509_p0438c17</span><span class=\"t\" l=\"0438c17\" w=\"1\">語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>須菩提樂說無生法及無生相<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c17'></span><span class=\"t\" l=\"0438c17\" w=\"17\">須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c18\">T25n1509_p0438c18</span><span class=\"t\" l=\"0438c18\" w=\"1\">菩提語舍利弗<span class=\"pc\">：「</span>我樂說無生法<span class=\"pc\">，</span>亦樂說無生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c19\">T25n1509_p0438c19</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1031.c\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c19\" w=\"1\">相<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>諸無生法</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438025\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c19\" w=\"9\">及</span><span class=\"t\" l=\"0438c19\" w=\"10\">無生相<span class=\"pc\">，</span>樂說及語</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c20\">T25n1509_p0438c20</span><span class=\"t\" l=\"0438c20\" w=\"1\">言<span class=\"pc\">，</span>是一切法皆不合<span class=\"pc\">、</span>不散<span class=\"pc\">，</span>無色<span class=\"pc\">、</span>無形<span class=\"pc\">、</span>無對<span class=\"pc\">，</span>一</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c21\">T25n1509_p0438c21</span><span class=\"t\" l=\"0438c21\" w=\"1\">相<span class=\"pc\">，</span>所謂無相<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c21'></span><span class=\"t\" l=\"0438c21\" w=\"6\">舍利弗語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>汝樂說</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438026\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c21\" w=\"16\">不</span><span class=\"t\" l=\"0438c21\" w=\"17\">生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c22\">T25n1509_p0438c22</span><span class=\"t\" l=\"0438c22\" w=\"1\">法<span class=\"pc\">，</span>亦樂說</span><a class='noteAnchor star' href='#n0438026' data-star-no='26-1'></a><span class=\"t\" l=\"0438c22\" w=\"5\">不</span><span class=\"t\" l=\"0438c22\" w=\"6\">生相<span class=\"pc\">；</span>是樂說<span class=\"pc\">、</span>語言亦不生<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0438c22'></span><span class=\"t\" l=\"0438c22\" w=\"16\">須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c23\">T25n1509_p0438c23</span><span class=\"t\" l=\"0438c23\" w=\"1\">菩提言<span class=\"pc\">：「</span>如是<span class=\"pc\">！</span>如是<span class=\"pc\">！</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c24\">T25n1509_p0438c24</span><span class=\"t\" l=\"0438c24\" w=\"1\">色不生<span class=\"pc\">，</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識不生<span class=\"pc\">；</span>眼不生乃至意不生<span class=\"pc\">；</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c25\">T25n1509_p0438c25</span><span class=\"t\" l=\"0438c25\" w=\"1\">地種不生<span class=\"pc\">，</span>乃至識種不生<span class=\"pc\">；</span>身行不生<span class=\"pc\">，</span>口行不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c26\">T25n1509_p0438c26</span><span class=\"t\" l=\"0438c26\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">，</span>意行不生<span class=\"pc\">；</span>檀波羅蜜不生<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種智</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c27\">T25n1509_p0438c27</span><span class=\"t\" l=\"0438c27\" w=\"1\">不生<span class=\"pc\">。</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>我樂說</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438027\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c27\" w=\"14\">不</span><span class=\"t\" l=\"0438c27\" w=\"15\">生法<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c28\">T25n1509_p0438c28</span><span class=\"t\" l=\"0438c28\" w=\"1\">亦樂說</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438028\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c28\" w=\"4\">不</span><span class=\"t\" l=\"0438c28\" w=\"5\">生相<span class=\"pc\">，</span>是樂說<span class=\"pc\">、</span>語言亦不生<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0438c29\">T25n1509_p0438c29</span><p><span class='lineInfo' line='0438c29'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438029\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c29\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>論<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0438c29'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0438030\"></a><span class=\"t\" l=\"0438c29\" w=\"2\">者言</span><span class=\"t\" l=\"0438c29\" w=\"4\"><span class=\"pc\">：</span>爾時<span class=\"pc\">，</span>舍利弗知須菩提樂說無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a01\">T25n1509_p0439a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0439\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a01\" w=\"1\">難而問言<span class=\"pc\">：「</span>若一切法無生相<span class=\"pc\">，</span>此無生相云何</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a02\">T25n1509_p0439a02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a02\" w=\"1\">證<span class=\"pc\">？</span>用是生法得證<span class=\"pc\">？</span>為用不生法得證<span class=\"pc\">？</span>若</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a03\">T25n1509_p0439a03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a03\" w=\"1\">用生法得證<span class=\"pc\">，</span>生法虛誑<span class=\"pc\">，</span>汝已種種因緣破<span class=\"pc\">；</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a04\">T25n1509_p0439a04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a04\" w=\"1\">又不可以生法得脫生法<span class=\"pc\">。</span>若</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439001\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a04\" w=\"12\">以</span><span class=\"t\" l=\"0439a04\" w=\"13\">無生</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439002\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a04\" w=\"15\">法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a05\">T25n1509_p0439a05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a05\" w=\"1\">得證<span class=\"pc\">，</span>無生未有法相<span class=\"pc\">，</span>不可以證<span class=\"pc\">，</span>云何得</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a06\">T25n1509_p0439a06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a06\" w=\"1\">證<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a06'></span><span class=\"t\" l=\"0439a06\" w=\"2\">須菩提二法皆不受<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439003\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a06\" w=\"10\">俱</span><span class=\"t\" l=\"0439a06\" w=\"11\">有過故<span class=\"pc\">，</span>如先</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a07\">T25n1509_p0439a07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a07\" w=\"1\">說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a07'></span><span class=\"t\" l=\"0439a07\" w=\"2\">舍利弗作是念<span class=\"pc\">：「</span>佛經說二法攝一切法<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a08\">T25n1509_p0439a08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a08\" w=\"1\">若有為<span class=\"pc\">、</span>若無為<span class=\"pc\">。</span>生者有為<span class=\"pc\">，</span>無生者無為<span class=\"pc\">。</span>今須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a09\">T25n1509_p0439a09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a09\" w=\"1\">菩提離此二法<span class=\"pc\">，</span>云何當說得道事<span class=\"pc\">？」</span>作是念</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a10\">T25n1509_p0439a10</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1032.a\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a10\" w=\"1\">已<span class=\"pc\">，</span>問須菩提<span class=\"pc\">：「</span>無有得道事耶<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a10'></span><span class=\"t\" l=\"0439a10\" w=\"12\">須菩提是大</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a11\">T25n1509_p0439a11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a11\" w=\"1\">阿羅漢<span class=\"pc\">，</span>行無諍三昧第一<span class=\"pc\">，</span>但為菩薩故說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a12\">T25n1509_p0439a12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a12\" w=\"1\">是無</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439004\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a12\" w=\"3\">生</span><span class=\"t\" l=\"0439a12\" w=\"4\"><span class=\"pc\">，「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439005\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a12\" w=\"4\">汝</span><span class=\"t\" l=\"0439a12\" w=\"5\">云何當作邪見<span class=\"pc\">，</span>說無得道者<span class=\"pc\">？」</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a13\">T25n1509_p0439a13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a13\" w=\"1\">是故言<span class=\"pc\">「</span>有知有得<span class=\"pc\">」。「</span>知<span class=\"pc\">」、「</span>得<span class=\"pc\">」</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439006\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a13\" w=\"10\">者</span><span class=\"t\" l=\"0439a13\" w=\"11\">即是得道果</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439007\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a13\" w=\"16\">之</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a14\">T25n1509_p0439a14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a14\" w=\"1\">別名<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a14'></span><span class=\"t\" l=\"0439a14\" w=\"3\">須菩提恐</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439008\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a14\" w=\"7\">違</span><span class=\"t\" l=\"0439a14\" w=\"8\">前語<span class=\"pc\">，</span>故言<span class=\"pc\">：</span>不以二法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a15\">T25n1509_p0439a15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a15\" w=\"1\">故<span class=\"pc\">。</span>但為世俗故說有須陀洹乃至佛<span class=\"pc\">。</span>何以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a16\">T25n1509_p0439a16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a16\" w=\"1\">故<span class=\"pc\">？</span>一切諸法實無我相<span class=\"pc\">，</span>今用我分別須陀</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a17\">T25n1509_p0439a17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a17\" w=\"1\">洹乃至佛<span class=\"pc\">，</span>是世俗法<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a17'></span><span class=\"t\" l=\"0439a17\" w=\"9\">復次<span class=\"pc\">，</span>未得法空故言</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a18\">T25n1509_p0439a18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a18\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span>是善<span class=\"pc\">、</span>是不善<span class=\"pc\">，</span>是有為<span class=\"pc\">、</span>是無為<span class=\"pc\">」</span>等<span class=\"pc\">；</span>第一義中<span class=\"pc\">，</span>無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a19\">T25n1509_p0439a19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a19\" w=\"1\">眾生故<span class=\"pc\">，</span>無須陀洹乃至佛<span class=\"pc\">；</span>法空故<span class=\"pc\">，</span>無須陀</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a20\">T25n1509_p0439a20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a20\" w=\"1\">洹果乃至佛道<span class=\"pc\">。</span>聖人<span class=\"pc\">、</span>聖法猶尚虛誑無定實<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a21\">T25n1509_p0439a21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a21\" w=\"1\">何況凡人六道業及果報<span class=\"pc\">！</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439a21'></span><span class=\"t\" l=\"0439a21\" w=\"11\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a21'></span><span class=\"t\" l=\"0439a21\" w=\"13\">須菩提已種</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a22\">T25n1509_p0439a22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a22\" w=\"1\">種因緣定說不生法<span class=\"pc\">，</span>今舍利弗何</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439009\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a22\" w=\"14\">以</span><span class=\"t\" l=\"0439a22\" w=\"15\">更問</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a23\">T25n1509_p0439a23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a23\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span>不生法生<span class=\"pc\">，</span>生法生<span class=\"pc\">」？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439a23'></span><span class=\"t\" l=\"0439a23\" w=\"8\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a23'></span><span class=\"t\" l=\"0439a23\" w=\"10\">須菩提上說得道因</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a24\">T25n1509_p0439a24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a24\" w=\"1\">緣故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗得須菩提意<span class=\"pc\">，</span>雖說不生法破</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a25\">T25n1509_p0439a25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a25\" w=\"1\">一切法<span class=\"pc\">，</span>為因緣故說<span class=\"pc\">，</span>而心不著無生法<span class=\"pc\">，</span>是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a26\">T25n1509_p0439a26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a26\" w=\"1\">故更問<span class=\"pc\">。</span>又以此法甚深<span class=\"pc\">，</span>欲令聽者了了得</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a27\">T25n1509_p0439a27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a27\" w=\"1\">解<span class=\"pc\">，</span>故更問<span class=\"pc\">。</span>上問</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439010\"></a><span class=\"t\" l=\"0439a27\" w=\"7\">得</span><span class=\"t\" l=\"0439a27\" w=\"8\">道行法<span class=\"pc\">，</span>今總問一切</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a28\">T25n1509_p0439a28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a28\" w=\"1\">法云何生<span class=\"pc\">。</span>用慧眼<span class=\"pc\">，</span>知一切法皆不生<span class=\"pc\">；</span>今現</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439a29\">T25n1509_p0439a29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439a29\" w=\"1\">見諸法生<span class=\"pc\">，</span>是故問<span class=\"pc\">「</span>云何生<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439a29'></span><span class=\"t\" l=\"0439a29\" w=\"11\">須菩提答<span class=\"pc\">：</span>二事皆</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b01\">T25n1509_p0439b01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1032.b\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b01\" w=\"1\">非<span class=\"pc\">。</span>若<span class=\"pc\">「</span>生<span class=\"pc\">」</span>生<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439011\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b01\" w=\"5\">生</span><span class=\"t\" l=\"0439b01\" w=\"6\">法已生<span class=\"pc\">，</span>不應更生<span class=\"pc\">！</span>若<span class=\"pc\">「</span>不生<span class=\"pc\">」</span>生<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b02\">T25n1509_p0439b02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class='noteAnchor star' href='#n0439011' data-star-no='11-1'></a><span class=\"t\" l=\"0439b02\" w=\"1\">生</span><span class=\"t\" l=\"0439b02\" w=\"2\">法未有故<span class=\"pc\">，</span>不應生<span class=\"pc\">。</span>若謂生時<span class=\"pc\">「</span>半生半不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b03\">T25n1509_p0439b03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b03\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">」，</span>是亦不生<span class=\"pc\">。</span>若生分<span class=\"pc\">，</span>則已生竟<span class=\"pc\">；</span>若未生分<span class=\"pc\">，</span>則</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b04\">T25n1509_p0439b04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b04\" w=\"1\">無生<span class=\"pc\">。</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439012\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b04\" w=\"3\">是故</span><span class=\"t\" l=\"0439b04\" w=\"5\">須菩提不用是肉眼見<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439013\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b04\" w=\"14\">以</span><span class=\"t\" l=\"0439b04\" w=\"15\">不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b05\">T25n1509_p0439b05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b05\" w=\"1\">通達故<span class=\"pc\">；</span>二法皆不受<span class=\"pc\">，</span>但說<span class=\"pc\">：</span>是生如幻<span class=\"pc\">、</span>如夢<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b06\">T25n1509_p0439b06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b06\" w=\"1\">從虛誑法生<span class=\"pc\">，</span>應離<span class=\"pc\">、</span>應不取相<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b06'></span><span class=\"t\" l=\"0439b06\" w=\"12\">舍利弗問<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b07\">T25n1509_p0439b07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b07\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span>何等法二俱</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439014\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b07\" w=\"6\">不受</span><span class=\"t\" l=\"0439b07\" w=\"8\"><span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b07'></span><span class=\"t\" l=\"0439b07\" w=\"8\">須菩提以世諦故說色</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b08\">T25n1509_p0439b08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b08\" w=\"1\">乃至一切種智畢竟不生<span class=\"pc\">，</span>自然空相<span class=\"pc\">，</span>不欲</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b09\">T25n1509_p0439b09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b09\" w=\"1\">令實中有生<span class=\"pc\">；</span>若世諦虛誑可有生<span class=\"pc\">，</span>生如幻</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b10\">T25n1509_p0439b10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b10\" w=\"1\">化<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b10'></span><span class=\"t\" l=\"0439b10\" w=\"2\">此中說不生因緣<span class=\"pc\">，</span>所謂<span class=\"pc\">「</span>不合<span class=\"pc\">、</span>不散<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b10'></span><span class=\"t\" l=\"0439b10\" w=\"15\">有人言<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b11\">T25n1509_p0439b11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b11\" w=\"1\">生與法異<span class=\"pc\">，</span>謂<span class=\"pc\">「</span>生是常<span class=\"pc\">，</span>所可生法無常<span class=\"pc\">」。</span>是故</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b12\">T25n1509_p0439b12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b12\" w=\"1\">更問<span class=\"pc\">。</span>答者以生<span class=\"pc\">、</span>法不異<span class=\"pc\">，</span>若說生法<span class=\"pc\">，</span>已說生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b13\">T25n1509_p0439b13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b13\" w=\"1\">相<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b13'></span><span class=\"t\" l=\"0439b13\" w=\"2\">生<span class=\"pc\">、</span>不生<span class=\"pc\">，</span>如上說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b13'></span><span class=\"t\" l=\"0439b13\" w=\"8\">舍利弗聞須菩提所說<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b14\">T25n1509_p0439b14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b14\" w=\"1\">知須菩提心愛樂無生法故<span class=\"pc\">，</span>語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>汝</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b15\">T25n1509_p0439b15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b15\" w=\"1\">實愛樂說無生法<span class=\"pc\">！」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b15'></span><span class=\"t\" l=\"0439b15\" w=\"8\">須菩提即受其問<span class=\"pc\">，</span>心亦無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b16\">T25n1509_p0439b16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b16\" w=\"1\">愧<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>是論議不可破<span class=\"pc\">，</span>無有過罪<span class=\"pc\">。</span>何以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b17\">T25n1509_p0439b17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439015\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b17\" w=\"1\">知</span><span class=\"t\" l=\"0439b17\" w=\"2\">之<span class=\"pc\">？</span>須菩提自說<span class=\"pc\">：「</span>無法可合<span class=\"pc\">，</span>無法可散<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b18\">T25n1509_p0439b18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b18\" w=\"1\">無色<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439016\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b18\" w=\"3\">無</span><span class=\"t\" l=\"0439b18\" w=\"4\">形<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439017\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b18\" w=\"5\">空</span><span class=\"t\" l=\"0439b18\" w=\"6\"><span class=\"pc\">，</span>一相<span class=\"pc\">，</span>所謂無相<span class=\"pc\">。」</span>空相尚不受<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b19\">T25n1509_p0439b19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b19\" w=\"1\">何況餘相<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b19'></span><span class=\"t\" l=\"0439b19\" w=\"5\">舍利弗重讚<span class=\"pc\">：</span>汝樂說無生法及語</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b20\">T25n1509_p0439b20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b20\" w=\"1\">言皆無生<span class=\"pc\">，</span>是實清淨<span class=\"pc\">！</span>若當樂說及語言非無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b21\">T25n1509_p0439b21</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1032.c\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b21\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">，</span>但說外物無生者<span class=\"pc\">，</span>則非清淨<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0439b21'></span><span class=\"t\" l=\"0439b21\" w=\"13\">須菩提即</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b22\">T25n1509_p0439b22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439018\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b22\" w=\"1\">復</span><span class=\"t\" l=\"0439b22\" w=\"2\">受其讚<span class=\"pc\">，</span>答舍利弗<span class=\"pc\">：「</span>非但樂說<span class=\"pc\">、</span>語</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439019\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b22\" w=\"14\">言</span><span class=\"t\" l=\"0439b22\" w=\"15\">是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b23\">T25n1509_p0439b23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0439b23\" w=\"1\">無生<span class=\"pc\">，</span>色乃至一切種</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439020\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b23\" w=\"9\">智</span><span class=\"t\" l=\"0439b23\" w=\"10\">亦無所生<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b24\">T25n1509_p0439b24</span><p><span class='lineInfo' line='0439b24'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0439b24\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>經<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439b24'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439021\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b24\" w=\"2\">爾時</span><span class=\"t\" l=\"0439b24\" w=\"4\"><span class=\"pc\">，</span>舍利弗語須菩提<span class=\"pc\">：「</span>須菩提於</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439022\"></a><span class=\"t\" l=\"0439b24\" w=\"15\">說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b25\">T25n1509_p0439b25</span><span class=\"t\" l=\"0439b25\" w=\"1\">法人中<span class=\"pc\">，</span>應最在上<span class=\"pc\">！</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>須菩提隨所問皆</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b26\">T25n1509_p0439b26</span><span class=\"t\" l=\"0439b26\" w=\"1\">能答<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439b26'></span><span class=\"t\" l=\"0439b26\" w=\"3\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>諸法無所依故<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439b26'></span><span class=\"t\" l=\"0439b26\" w=\"13\">舍利弗語須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b27\">T25n1509_p0439b27</span><span class=\"t\" l=\"0439b27\" w=\"1\">菩提<span class=\"pc\">：「</span>云何諸法無所依<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439b27'></span><span class=\"t\" l=\"0439b27\" w=\"10\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>色性常空<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b28\">T25n1509_p0439b28</span><span class=\"t\" l=\"0439b28\" w=\"1\">不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span>不依兩中間<span class=\"pc\">；</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識性常</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439b29\">T25n1509_p0439b29</span><span class=\"t\" l=\"0439b29\" w=\"1\">空<span class=\"pc\">，</span>不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span>不依兩中間<span class=\"pc\">。</span>眼<span class=\"pc\">、</span>耳<span class=\"pc\">、</span>鼻<span class=\"pc\">、</span>舌<span class=\"pc\">、</span>身<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c01\">T25n1509_p0439c01</span><span class=\"t\" l=\"0439c01\" w=\"1\">意性常空<span class=\"pc\">，</span>不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span>不依兩中間<span class=\"pc\">。</span>色性</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c02\">T25n1509_p0439c02</span><span class=\"t\" l=\"0439c02\" w=\"1\">常空<span class=\"pc\">，</span>乃至法性常空<span class=\"pc\">，</span>不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span>不依兩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c03\">T25n1509_p0439c03</span><span class=\"t\" l=\"0439c03\" w=\"1\">中間<span class=\"pc\">。</span>檀波羅蜜性常空<span class=\"pc\">，</span>乃至般若波羅蜜性</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c04\">T25n1509_p0439c04</span><span class=\"t\" l=\"0439c04\" w=\"1\">常空<span class=\"pc\">，</span>不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span>不依兩中間<span class=\"pc\">。</span>內空性常</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c05\">T25n1509_p0439c05</span><span class=\"t\" l=\"0439c05\" w=\"1\">空<span class=\"pc\">，</span>乃至無法有法空性常空<span class=\"pc\">，</span>不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c06\">T25n1509_p0439c06</span><span class=\"t\" l=\"0439c06\" w=\"1\">不依兩中間<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439c06'></span><span class=\"t\" l=\"0439c06\" w=\"6\"><span class=\"pc\">「</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>四念處性常空<span class=\"pc\">，</span>乃至一</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c07\">T25n1509_p0439c07</span><span class=\"t\" l=\"0439c07\" w=\"1\">切種智</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439023\"></a><span class=\"t\" l=\"0439c07\" w=\"4\">性</span><span class=\"t\" l=\"0439c07\" w=\"5\">常空<span class=\"pc\">，</span>不依內<span class=\"pc\">、</span>不依外<span class=\"pc\">、</span>不依兩中</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c08\">T25n1509_p0439c08</span><span class=\"t\" l=\"0439c08\" w=\"1\">間<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439c08'></span><span class=\"t\" l=\"0439c08\" w=\"2\"><span class=\"pc\">「</span>以是因緣故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>一切諸法無所依<span class=\"pc\">，</span>性</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c09\">T25n1509_p0439c09</span><span class=\"t\" l=\"0439c09\" w=\"1\">常空故<span class=\"pc\">。</span>如是<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>菩薩摩訶薩行六波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c10\">T25n1509_p0439c10</span><span class=\"t\" l=\"0439c10\" w=\"1\">蜜時<span class=\"pc\">，</span>應淨色<span class=\"pc\">、</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識<span class=\"pc\">，</span>乃至應淨一切種智<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c11\">T25n1509_p0439c11</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1033.a\"></a><p><span class='lineInfo' line='0439c11'></span><span class=\"t\" l=\"0439c11\" w=\"1\">舍利弗問須菩提<span class=\"pc\">：「</span>菩薩摩訶薩云何行六波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c12\">T25n1509_p0439c12</span><span class=\"t\" l=\"0439c12\" w=\"1\">羅蜜時淨菩薩道<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439c12'></span><span class=\"t\" l=\"0439c12\" w=\"8\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>有世間檀波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c13\">T25n1509_p0439c13</span><span class=\"t\" l=\"0439c13\" w=\"1\">蜜<span class=\"pc\">，</span>有出世間檀波羅蜜<span class=\"pc\">；</span>尸</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439024\"></a><span class=\"t\" l=\"0439c13\" w=\"11\">羅</span><span class=\"t\" l=\"0439c13\" w=\"12\">波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>羼提波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c14\">T25n1509_p0439c14</span><span class=\"t\" l=\"0439c14\" w=\"1\">羅蜜<span class=\"pc\">、</span>毘梨耶波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>禪波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c15\">T25n1509_p0439c15</span><span class=\"t\" l=\"0439c15\" w=\"1\">有世間<span class=\"pc\">、</span>有出世間<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439c15'></span><span class=\"t\" l=\"0439c15\" w=\"8\">舍利弗問須菩提<span class=\"pc\">：「</span>云何世</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c16\">T25n1509_p0439c16</span><span class=\"t\" l=\"0439c16\" w=\"1\">間檀波羅蜜<span class=\"pc\">？</span>云何出世間檀波羅蜜<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439c16'></span><span class=\"t\" l=\"0439c16\" w=\"15\">須菩提</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c17\">T25n1509_p0439c17</span><span class=\"t\" l=\"0439c17\" w=\"1\">言<span class=\"pc\">：「</span>若菩薩摩訶薩作施主<span class=\"pc\">，</span>能施沙門<span class=\"pc\">、</span>婆羅門<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c18\">T25n1509_p0439c18</span><span class=\"t\" l=\"0439c18\" w=\"1\">貧窮<span class=\"pc\">、</span>乞人<span class=\"pc\">，</span>須食與食<span class=\"pc\">，</span>須飲與飲<span class=\"pc\">，</span>須衣與衣<span class=\"pc\">，</span>臥</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c19\">T25n1509_p0439c19</span><span class=\"t\" l=\"0439c19\" w=\"1\">具<span class=\"pc\">、</span>床榻<span class=\"pc\">、</span>房舍<span class=\"pc\">、</span>香華<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439025\"></a><span class=\"t\" l=\"0439c19\" w=\"8\">瓔珞</span><span class=\"t\" l=\"0439c19\" w=\"10\"><span class=\"pc\">、</span>醫藥<span class=\"pc\">，</span>種種所須資生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c20\">T25n1509_p0439c20</span><span class=\"t\" l=\"0439c20\" w=\"1\">之物<span class=\"pc\">；</span>若妻子<span class=\"pc\">、</span>國土<span class=\"pc\">、</span>頭目<span class=\"pc\">、</span>手足<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439026\"></a><span class=\"t\" l=\"0439c20\" w=\"12\">支</span><span class=\"t\" l=\"0439c20\" w=\"13\">節<span class=\"pc\">，</span>內外之物<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c21\">T25n1509_p0439c21</span><span class=\"t\" l=\"0439c21\" w=\"1\">盡以給施<span class=\"pc\">。</span>施時作是念<span class=\"pc\">：『</span>我與<span class=\"pc\">、</span>彼取<span class=\"pc\">，</span>我不慳貪<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c22\">T25n1509_p0439c22</span><span class=\"t\" l=\"0439c22\" w=\"1\">我為施主<span class=\"pc\">，</span>我能捨一切<span class=\"pc\">，</span>我隨佛教施<span class=\"pc\">，</span>我行檀</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c23\">T25n1509_p0439c23</span><span class=\"t\" l=\"0439c23\" w=\"1\">波羅蜜<span class=\"pc\">。』</span>作是施已<span class=\"pc\">，</span>用得法與一切眾生共之<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c24\">T25n1509_p0439c24</span><span class=\"t\" l=\"0439c24\" w=\"1\">迴向阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">，</span>念言<span class=\"pc\">：『</span>是布施因</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c25\">T25n1509_p0439c25</span><span class=\"t\" l=\"0439c25\" w=\"1\">緣<span class=\"pc\">，</span>令眾生得今世樂<span class=\"pc\">，</span>後當令得入涅槃<span class=\"pc\">。』</span>是人</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c26\">T25n1509_p0439c26</span><span class=\"t\" l=\"0439c26\" w=\"1\">布施有三礙<span class=\"pc\">。</span>何等三<span class=\"pc\">？</span>我相<span class=\"pc\">、</span>他</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0439027\"></a><span class=\"t\" l=\"0439c26\" w=\"12\">相</span><span class=\"t\" l=\"0439c26\" w=\"13\"><span class=\"pc\">、</span>施相<span class=\"pc\">。</span>著是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c27\">T25n1509_p0439c27</span><span class=\"t\" l=\"0439c27\" w=\"1\">三相布施<span class=\"pc\">，</span>是名世間檀波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>何因緣故名</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c28\">T25n1509_p0439c28</span><span class=\"t\" l=\"0439c28\" w=\"1\">世間<span class=\"pc\">？</span>於世間中不動不出<span class=\"pc\">，</span>是名世間檀波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0439c29\">T25n1509_p0439c29</span><span class=\"t\" l=\"0439c29\" w=\"1\">蜜<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0439c29'></span><span class=\"t\" l=\"0439c29\" w=\"2\"><span class=\"pc\">「</span>云何名出世間檀波羅蜜<span class=\"pc\">？</span>所謂三分清淨<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a01\">T25n1509_p0440a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0440\"></a><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-ref=\"K0549.14.1033.b\" data-s=\"dongguk\"></a><span class=\"t\" l=\"0440a01\" w=\"1\">何等三<span class=\"pc\">？</span>菩薩摩訶薩布施時<span class=\"pc\">，</span>我不可得<span class=\"pc\">，</span>不見</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a02\">T25n1509_p0440a02</span><span class=\"t\" l=\"0440a02\" w=\"1\">受者<span class=\"pc\">，</span>施物不可得亦不望報<span class=\"pc\">，</span>是名菩薩摩訶</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a03\">T25n1509_p0440a03</span><span class=\"t\" l=\"0440a03\" w=\"1\">薩三分清淨檀波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>復次<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>菩薩摩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a04\">T25n1509_p0440a04</span><span class=\"t\" l=\"0440a04\" w=\"1\">訶薩布施時<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440001\"></a><span class=\"t\" l=\"0440a04\" w=\"6\">施</span><span class=\"t\" l=\"0440a04\" w=\"7\">與一切眾生<span class=\"pc\">，</span>眾生亦不可</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a05\">T25n1509_p0440a05</span><span class=\"t\" l=\"0440a05\" w=\"1\">得<span class=\"pc\">；</span>以此布施迴向阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">，</span>乃</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a06\">T25n1509_p0440a06</span><span class=\"t\" l=\"0440a06\" w=\"1\">至不見微細法相<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>是名出世間檀波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a07\">T25n1509_p0440a07</span><span class=\"t\" l=\"0440a07\" w=\"1\">羅蜜<span class=\"pc\">。</span>何以故名為出世間<span class=\"pc\">？</span>於世間中能動<span class=\"pc\">、</span>能</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a08\">T25n1509_p0440a08</span><span class=\"t\" l=\"0440a08\" w=\"1\">出<span class=\"pc\">，</span>是故名出世間檀波羅蜜<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440a08'></span><span class=\"t\" l=\"0440a08\" w=\"12\"><span class=\"pc\">「</span>尸羅波羅蜜有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a09\">T25n1509_p0440a09</span><span class=\"t\" l=\"0440a09\" w=\"1\">所依<span class=\"pc\">，</span>是為世間尸羅波羅蜜<span class=\"pc\">；</span>無所依<span class=\"pc\">，</span>是為出</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a10\">T25n1509_p0440a10</span><span class=\"t\" l=\"0440a10\" w=\"1\">世間尸羅波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>餘如檀波羅蜜說<span class=\"pc\">。</span>羼提波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a11\">T25n1509_p0440a11</span><span class=\"t\" l=\"0440a11\" w=\"1\">羅蜜<span class=\"pc\">、</span>毘梨耶波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>禪波羅蜜<span class=\"pc\">、</span>般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a12\">T25n1509_p0440a12</span><span class=\"t\" l=\"0440a12\" w=\"1\">所依是名世間<span class=\"pc\">，</span>無所依是名出世間<span class=\"pc\">；</span>餘亦如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a13\">T25n1509_p0440a13</span><span class=\"t\" l=\"0440a13\" w=\"1\">檀中說<span class=\"pc\">。</span>如是<span class=\"pc\">，</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>菩薩摩訶薩行六波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a14\">T25n1509_p0440a14</span><span class=\"t\" l=\"0440a14\" w=\"1\">蜜時<span class=\"pc\">，</span>淨菩薩道<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440a14'></span><span class=\"t\" l=\"0440a14\" w=\"7\">舍利弗問須菩提<span class=\"pc\">：「</span>云何菩薩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a15\">T25n1509_p0440a15</span><span class=\"t\" l=\"0440a15\" w=\"1\">摩訶薩為阿耨多羅三藐三菩提道<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440a15'></span><span class=\"t\" l=\"0440a15\" w=\"15\">須菩提</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a16\">T25n1509_p0440a16</span><span class=\"t\" l=\"0440a16\" w=\"1\">言<span class=\"pc\">：「</span>四念處是菩薩摩訶薩為阿耨多羅三藐</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a17\">T25n1509_p0440a17</span><span class=\"t\" l=\"0440a17\" w=\"1\">三菩提道<span class=\"pc\">，</span>乃至八聖道分<span class=\"pc\">，</span>空解脫門<span class=\"pc\">、</span>無相解</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a18\">T25n1509_p0440a18</span><span class=\"t\" l=\"0440a18\" w=\"1\">脫門<span class=\"pc\">、</span>無作解脫門<span class=\"pc\">，</span>內空乃至無法有法空<span class=\"pc\">，</span>一</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a19\">T25n1509_p0440a19</span><span class=\"t\" l=\"0440a19\" w=\"1\">切三昧門<span class=\"pc\">、</span>一切陀羅尼門<span class=\"pc\">，</span>佛十力<span class=\"pc\">、</span>四無所畏<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a20\">T25n1509_p0440a20</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1033.c\"></a><span class=\"t\" l=\"0440a20\" w=\"1\">四無礙智<span class=\"pc\">、</span>十八不共法<span class=\"pc\">、</span>大慈大悲<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a21\">T25n1509_p0440a21</span><span class=\"t\" l=\"0440a21\" w=\"1\">名菩薩摩訶薩為阿耨多羅三藐三菩提道<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a22\">T25n1509_p0440a22</span><p><span class='lineInfo' line='0440a22'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440002\"></a><span class=\"t\" l=\"0440a22\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>論<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440a22'></span><span class=\"t\" l=\"0440a22\" w=\"2\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440a22'></span><span class=\"t\" l=\"0440a22\" w=\"4\">五百阿羅漢<span class=\"pc\">，</span>佛各</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440003\"></a><span class=\"t\" l=\"0440a22\" w=\"11\">說</span><span class=\"t\" l=\"0440a22\" w=\"12\">其第一<span class=\"pc\">，</span>如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a23\">T25n1509_p0440a23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a23\" w=\"1\">舍利弗智慧第一<span class=\"pc\">，</span>目揵連神足第一<span class=\"pc\">，</span>摩訶迦</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a24\">T25n1509_p0440a24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a24\" w=\"1\">葉行頭陀中第一<span class=\"pc\">，</span>須菩提得無</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440004\"></a><span class=\"t\" l=\"0440a24\" w=\"13\">諍</span><span class=\"t\" l=\"0440a24\" w=\"14\">三昧第一<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a25\">T25n1509_p0440a25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a25\" w=\"1\">摩訶迦旃延分別修多羅第一<span class=\"pc\">，</span>富樓那說法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a26\">T25n1509_p0440a26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a26\" w=\"1\">人中第一<span class=\"pc\">。</span>今舍利弗何以故讚須菩提於說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a27\">T25n1509_p0440a27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a27\" w=\"1\">法人中應最第一<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440a27'></span><span class=\"t\" l=\"0440a27\" w=\"8\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440a27'></span><span class=\"t\" l=\"0440a27\" w=\"10\">佛以佛眼觀一切</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a28\">T25n1509_p0440a28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a28\" w=\"1\">眾生利根<span class=\"pc\">、</span>鈍根<span class=\"pc\">，</span>籌量一切法總相<span class=\"pc\">、</span>別相<span class=\"pc\">，</span>隨其</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440a29\">T25n1509_p0440a29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440a29\" w=\"1\">所得法<span class=\"pc\">，</span>各記第一<span class=\"pc\">，</span>無錯<span class=\"pc\">！</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440a29'></span><span class=\"t\" l=\"0440a29\" w=\"10\">富樓那於四眾中<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b01\">T25n1509_p0440b01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b01\" w=\"1\">用十二部經<span class=\"pc\">、</span>種種法門<span class=\"pc\">、</span>種種因緣譬喻說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b02\">T25n1509_p0440b02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440005\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b02\" w=\"1\">法</span><span class=\"t\" l=\"0440b02\" w=\"2\"><span class=\"pc\">，</span>能利益眾生第一<span class=\"pc\">。</span>須菩提常行無諍三</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b03\">T25n1509_p0440b03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b03\" w=\"1\">昧<span class=\"pc\">，</span>與菩薩同事<span class=\"pc\">，</span>巧便樂說一種空相法門<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b04\">T25n1509_p0440b04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b04\" w=\"1\">勝富樓那<span class=\"pc\">。</span>譬如</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440006\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b04\" w=\"7\">巧</span><span class=\"t\" l=\"0440b04\" w=\"8\">師多有所能<span class=\"pc\">，</span>所能多故<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b05\">T25n1509_p0440b05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b05\" w=\"1\">普不精悉<span class=\"pc\">；</span>如有人</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440007\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b05\" w=\"8\">偏</span><span class=\"t\" l=\"0440b05\" w=\"9\">能一事<span class=\"pc\">，</span>則必盡其</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b06\">T25n1509_p0440b06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b06\" w=\"1\">美<span class=\"pc\">。</span>富樓那雖多能<span class=\"pc\">，</span>不如須菩提常樂行空</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b07\">T25n1509_p0440b07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b07\" w=\"1\">故能巧說空<span class=\"pc\">。</span>是故舍利弗聞須菩提巧說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b08\">T25n1509_p0440b08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b08\" w=\"1\">空義<span class=\"pc\">，</span>便讚言<span class=\"pc\">：「</span>汝於說法人中應作第一<span class=\"pc\">！」</span>舍</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b09\">T25n1509_p0440b09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b09\" w=\"1\">利弗見須菩提隨所問皆能答<span class=\"pc\">，</span>如風行空</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b10\">T25n1509_p0440b10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b10\" w=\"1\">中<span class=\"pc\">，</span>無所</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440008\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b10\" w=\"4\">罣</span><span class=\"t\" l=\"0440b10\" w=\"5\">礙<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b10'></span><span class=\"t\" l=\"0440b10\" w=\"6\">爾時<span class=\"pc\">，</span>須菩提不謙不受<span class=\"pc\">。</span>何</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b11\">T25n1509_p0440b11</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1034.a\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b11\" w=\"1\">以故<span class=\"pc\">？</span>安立平實<span class=\"pc\">，</span>好人相故<span class=\"pc\">。</span>好人相者<span class=\"pc\">，</span>不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b12\">T25n1509_p0440b12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b12\" w=\"1\">自讚<span class=\"pc\">、</span>不自毀<span class=\"pc\">，</span>於他亦不讚<span class=\"pc\">、</span>不毀<span class=\"pc\">。</span>若自讚身<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b13\">T25n1509_p0440b13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b13\" w=\"1\">非大人相<span class=\"pc\">，</span>不為人所讚而便自美<span class=\"pc\">；</span>若自毀<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b14\">T25n1509_p0440b14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b14\" w=\"1\">是</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440009\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b14\" w=\"2\">姣輸</span><span class=\"t\" l=\"0440b14\" w=\"4\">人<span class=\"pc\">。</span>若毀他<span class=\"pc\">，</span>是讒賊人<span class=\"pc\">；</span>若讚他<span class=\"pc\">，</span>是諂</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b15\">T25n1509_p0440b15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b15\" w=\"1\">媚人<span class=\"pc\">。</span>須菩提說無生法故<span class=\"pc\">，</span>舍利弗雖讚而</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b16\">T25n1509_p0440b16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440010\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b16\" w=\"1\">非</span><span class=\"t\" l=\"0440b16\" w=\"2\">諂<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b16'></span><span class=\"t\" l=\"0440b16\" w=\"3\">須菩提以舍利弗實讚故不謙<span class=\"pc\">，</span>又以</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b17\">T25n1509_p0440b17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b17\" w=\"1\">斷法愛故心不高<span class=\"pc\">，</span>亦不愛著<span class=\"pc\">，</span>但答無礙無</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b18\">T25n1509_p0440b18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b18\" w=\"1\">障因緣<span class=\"pc\">：</span>所謂一切法無所依止<span class=\"pc\">，</span>無所依止故</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b19\">T25n1509_p0440b19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b19\" w=\"1\">無障無礙<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b19'></span><span class=\"t\" l=\"0440b19\" w=\"5\">無所依止義<span class=\"pc\">，</span>如先說<span class=\"pc\">。</span>此中須菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b20\">T25n1509_p0440b20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b20\" w=\"1\">提自說<span class=\"pc\">：「</span>內法空故<span class=\"pc\">，</span>色不依止內<span class=\"pc\">；</span>外法空故<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b21\">T25n1509_p0440b21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b21\" w=\"1\">色不依止外<span class=\"pc\">；</span>中間無所有故<span class=\"pc\">，</span>色不依止中</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b22\">T25n1509_p0440b22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b22\" w=\"1\">間<span class=\"pc\">。」</span>如色<span class=\"pc\">，</span>乃至一切種智亦如是<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b22'></span><span class=\"t\" l=\"0440b22\" w=\"13\">若菩薩知</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b23\">T25n1509_p0440b23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b23\" w=\"1\">一切三界無常空故<span class=\"pc\">，</span>不中依止<span class=\"pc\">；</span>爾時煩惱</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b24\">T25n1509_p0440b24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440011\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b24\" w=\"1\">折</span><span class=\"t\" l=\"0440b24\" w=\"2\"><span class=\"pc\">，</span>能淨菩薩道<span class=\"pc\">。</span>是</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440012\"></a><span class=\"t\" l=\"0440b24\" w=\"8\">故</span><span class=\"t\" l=\"0440b24\" w=\"9\">須菩提說<span class=\"pc\">：「</span>菩薩行六</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b25\">T25n1509_p0440b25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b25\" w=\"1\">波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>應淨色乃至一切種智<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440b25'></span><span class=\"t\" l=\"0440b25\" w=\"13\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b25'></span><span class=\"t\" l=\"0440b25\" w=\"15\">淨色</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b26\">T25n1509_p0440b26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b26\" w=\"1\">乃至淨一切種智<span class=\"pc\">，</span>即是淨菩薩道<span class=\"pc\">，</span>何以故更</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b27\">T25n1509_p0440b27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b27\" w=\"1\">問<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440b27'></span><span class=\"t\" l=\"0440b27\" w=\"2\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b27'></span><span class=\"t\" l=\"0440b27\" w=\"4\">菩薩能令色畢竟空<span class=\"pc\">，</span>是名清淨<span class=\"pc\">；</span>是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b28\">T25n1509_p0440b28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b28\" w=\"1\">事深妙<span class=\"pc\">，</span>不可頓得<span class=\"pc\">。</span>是故舍利弗問<span class=\"pc\">：「</span>新學菩薩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440b29\">T25n1509_p0440b29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440b29\" w=\"1\">云何修是初方便道<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440b29'></span><span class=\"t\" l=\"0440b29\" w=\"9\">須菩提答<span class=\"pc\">：「</span>若菩薩能行</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c01\">T25n1509_p0440c01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c01\" w=\"1\">二種波羅蜜<span class=\"pc\">。」</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440013\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c01\" w=\"6\">六波羅蜜</span><span class=\"t\" l=\"0440c01\" w=\"10\">是初開菩薩道<span class=\"pc\">；</span>能</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c02\">T25n1509_p0440c02</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1034.b\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c02\" w=\"1\">用無所得空<span class=\"pc\">，</span>行三十七品<span class=\"pc\">，</span>是開佛道<span class=\"pc\">。「</span>淨<span class=\"pc\">」</span>者</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c03\">T25n1509_p0440c03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c03\" w=\"1\">名為開<span class=\"pc\">；</span>如去道中荊</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440014\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c03\" w=\"9\">棘</span><span class=\"t\" l=\"0440c03\" w=\"10\"><span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440015\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c03\" w=\"10\">名</span><span class=\"t\" l=\"0440c03\" w=\"11\">為開道<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c03'></span><span class=\"t\" l=\"0440c03\" w=\"14\">何等</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c04\">T25n1509_p0440c04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c04\" w=\"1\">是二種波羅蜜<span class=\"pc\">？</span>一者<span class=\"pc\">、</span>世間<span class=\"pc\">，</span>二者<span class=\"pc\">、</span>出世間<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c04'></span><span class=\"t\" l=\"0440c04\" w=\"16\">世間</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c05\">T25n1509_p0440c05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c05\" w=\"1\">者<span class=\"pc\">，</span>須菩提自說義<span class=\"pc\">，</span>所謂須食與食等<span class=\"pc\">。</span>是義<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c06\">T25n1509_p0440c06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c06\" w=\"1\">如初品中說<span class=\"pc\">。</span>若施時有所依止<span class=\"pc\">，</span>譬如老病</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c07\">T25n1509_p0440c07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c07\" w=\"1\">人依恃他力<span class=\"pc\">，</span>能行<span class=\"pc\">、</span>能立<span class=\"pc\">；</span>施者離實智慧<span class=\"pc\">、</span>心</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c08\">T25n1509_p0440c08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c08\" w=\"1\">力薄少故依止<span class=\"pc\">。</span>依止者<span class=\"pc\">，</span>己身<span class=\"pc\">、</span>財物<span class=\"pc\">、</span>受者<span class=\"pc\">，</span>是法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c09\">T25n1509_p0440c09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c09\" w=\"1\">中取相心著<span class=\"pc\">，</span>生憍慢等諸煩惱<span class=\"pc\">，</span>是名世間<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c10\">T25n1509_p0440c10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c10\" w=\"1\">不動<span class=\"pc\">、</span>不出<span class=\"pc\">。</span>動者<span class=\"pc\">，</span>柔順忍<span class=\"pc\">；</span>出者<span class=\"pc\">，</span>無生法忍<span class=\"pc\">。</span>聲聞</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c11\">T25n1509_p0440c11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c11\" w=\"1\">法中<span class=\"pc\">，</span>動者<span class=\"pc\">，</span>學人<span class=\"pc\">；</span>出者<span class=\"pc\">，</span>無</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440016\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c11\" w=\"10\">學</span><span class=\"t\" l=\"0440c11\" w=\"11\"><span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c11'></span><span class=\"t\" l=\"0440c11\" w=\"11\">餘者五波羅蜜亦</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c12\">T25n1509_p0440c12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c12\" w=\"1\">如是<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c12'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440017\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c12\" w=\"3\">是名</span><span class=\"t\" l=\"0440c12\" w=\"5\">初開菩薩道<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440c12'></span><span class=\"t\" l=\"0440c12\" w=\"10\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c12'></span><span class=\"t\" l=\"0440c12\" w=\"12\">菩薩道即</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c13\">T25n1509_p0440c13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440018\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c13\" w=\"1\">是</span><span class=\"t\" l=\"0440c13\" w=\"2\">阿耨多羅三藐三菩提道<span class=\"pc\">，</span>何以</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440019\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c13\" w=\"14\">故</span><span class=\"t\" l=\"0440c13\" w=\"15\">更問<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c14\">T25n1509_p0440c14</span><p><span class='lineInfo' line='0440c14'></span><span class=\"t\" l=\"0440c14\" w=\"1\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c14'></span><span class=\"t\" l=\"0440c14\" w=\"3\">菩薩時<span class=\"pc\">，</span>有道<span class=\"pc\">；</span>佛已到<span class=\"pc\">，</span>不須道<span class=\"pc\">。</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440020\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c14\" w=\"14\">是</span><span class=\"t\" l=\"0440c14\" w=\"15\">道為</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c15\">T25n1509_p0440c15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c15\" w=\"1\">得阿耨多羅三藐三菩提故<span class=\"pc\">，</span>名</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440021\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c15\" w=\"13\">為</span><span class=\"t\" l=\"0440c15\" w=\"14\">菩提道<span class=\"pc\">；</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c16\">T25n1509_p0440c16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c16\" w=\"1\">菩薩行是道故<span class=\"pc\">，</span>名菩薩道<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c16'></span><span class=\"t\" l=\"0440c16\" w=\"11\">此中佛說<span class=\"pc\">：</span>遠道<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c17\">T25n1509_p0440c17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c17\" w=\"1\">所謂六波羅蜜菩薩道也<span class=\"pc\">；</span>近道<span class=\"pc\">，</span>所謂三十七</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c18\">T25n1509_p0440c18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c18\" w=\"1\">品菩提道也<span class=\"pc\">。</span>六波羅蜜中布施<span class=\"pc\">、</span>持戒等</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440022\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c18\" w=\"16\">雜</span><span class=\"t\" l=\"0440c18\" w=\"17\"><span class=\"pc\">，</span>故</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c19\">T25n1509_p0440c19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c19\" w=\"1\">遠<span class=\"pc\">；</span>三十七品但有禪定<span class=\"pc\">、</span>智慧<span class=\"pc\">，</span>故近<span class=\"pc\">。</span>六波羅蜜</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c20\">T25n1509_p0440c20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c20\" w=\"1\">有世間<span class=\"pc\">、</span>出世間</span><a class='noteAnchor star' href='#n0440022' data-star-no='22-1'></a><span class=\"t\" l=\"0440c20\" w=\"7\">雜</span><span class=\"t\" l=\"0440c20\" w=\"8\"><span class=\"pc\">，</span>故遠<span class=\"pc\">；</span>三十七品<span class=\"pc\">、</span>三解脫</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c21\">T25n1509_p0440c21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c21\" w=\"1\">門等乃至大慈大悲<span class=\"pc\">，</span>畢竟清淨<span class=\"pc\">，</span>故近<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0440c21'></span><span class=\"t\" l=\"0440c21\" w=\"15\">復</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440023\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c21\" w=\"16\">次</span><span class=\"t\" l=\"0440c21\" w=\"17\"><span class=\"pc\">，</span>阿</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c22\">T25n1509_p0440c22</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1034.c\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c22\" w=\"1\">耨多羅三藐三菩提道者<span class=\"pc\">，</span>從初發意乃至金</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c23\">T25n1509_p0440c23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0440c23\" w=\"1\">剛</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440024\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c23\" w=\"2\">三昧<span class=\"pc\">，</span>其中為菩提</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440025\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c23\" w=\"9\">菩薩</span><span class=\"t\" l=\"0440c23\" w=\"11\">行<span class=\"pc\">，</span>皆是菩提道</span><span class=\"t\" l=\"0440c23\" w=\"17\"><span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c24\">T25n1509_p0440c24</span><p><span class='lineInfo' line='0440c24'></span><span class='star'>[＊]</span><span class=\"t\" l=\"0440c24\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>經<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440c24'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0440026\"></a><span class=\"t\" l=\"0440c24\" w=\"2\">爾時</span><span class=\"t\" l=\"0440c24\" w=\"4\"><span class=\"pc\">，</span>舍利弗讚須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>善哉<span class=\"pc\">！</span>善哉<span class=\"pc\">！</span>何</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c25\">T25n1509_p0440c25</span><span class=\"t\" l=\"0440c25\" w=\"1\">等波羅蜜力<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0440c25'></span><span class=\"t\" l=\"0440c25\" w=\"6\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>是般若波羅蜜力<span class=\"pc\">。</span>所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c26\">T25n1509_p0440c26</span><span class=\"t\" l=\"0440c26\" w=\"1\">以者何<span class=\"pc\">？</span>般若波羅蜜能生一切諸善法<span class=\"pc\">：</span>若聲</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c27\">T25n1509_p0440c27</span><span class=\"t\" l=\"0440c27\" w=\"1\">聞法<span class=\"pc\">、</span>辟支佛法<span class=\"pc\">、</span>菩薩法<span class=\"pc\">、</span>佛法<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>般若波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c28\">T25n1509_p0440c28</span><span class=\"t\" l=\"0440c28\" w=\"1\">羅蜜能受一切諸善法<span class=\"pc\">：</span>聲聞法<span class=\"pc\">、</span>辟支佛法<span class=\"pc\">、</span>菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0440c29\">T25n1509_p0440c29</span><span class=\"t\" l=\"0440c29\" w=\"1\">薩法<span class=\"pc\">、</span>佛法<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>過去諸佛行般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a01\">T25n1509_p0441a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0441\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a01\" w=\"1\">得阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">；</span>未來諸佛亦行般</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a02\">T25n1509_p0441a02</span><span class=\"t\" l=\"0441a02\" w=\"1\">若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>當得阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">；</span>舍利</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a03\">T25n1509_p0441a03</span><span class=\"t\" l=\"0441a03\" w=\"1\">弗<span class=\"pc\">！</span>今現在十方</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441001\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a03\" w=\"7\">諸國</span><span class=\"t\" l=\"0441a03\" w=\"9\">界中諸佛亦行是般若</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a04\">T25n1509_p0441a04</span><span class=\"t\" l=\"0441a04\" w=\"1\">波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>得阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">。</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>若</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a05\">T25n1509_p0441a05</span><span class=\"t\" l=\"0441a05\" w=\"1\">菩薩摩訶薩聞說般若波羅蜜時不疑不難<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a06\">T25n1509_p0441a06</span><span class=\"t\" l=\"0441a06\" w=\"1\">當知是菩薩摩訶薩行</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441002\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a06\" w=\"10\">菩提道</span><span class=\"t\" l=\"0441a06\" w=\"13\"><span class=\"pc\">。</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441003\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a06\" w=\"13\">菩薩</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441004\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a06\" w=\"15\">道者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a07\">T25n1509_p0441a07</span><span class=\"t\" l=\"0441a07\" w=\"1\">救</span><span class=\"t\" l=\"0441a07\" w=\"2\">一切眾生故<span class=\"pc\">，</span>心不捨一切眾生<span class=\"pc\">，</span>以無所得</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a08\">T25n1509_p0441a08</span><span class=\"t\" l=\"0441a08\" w=\"1\">故<span class=\"pc\">。</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441005\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a08\" w=\"2\">是</span><span class=\"t\" l=\"0441a08\" w=\"3\">菩薩常應不離是念<span class=\"pc\">，</span>所謂大悲念<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441a08'></span><span class=\"t\" l=\"0441a08\" w=\"16\">舍</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a09\">T25n1509_p0441a09</span><span class=\"t\" l=\"0441a09\" w=\"1\">利弗復</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441006\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a09\" w=\"4\">問</span><span class=\"t\" l=\"0441a09\" w=\"5\"><span class=\"pc\">：「</span>欲使菩薩摩訶薩常不離是念<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a10\">T25n1509_p0441a10</span><span class=\"t\" l=\"0441a10\" w=\"1\">所謂大悲念<span class=\"pc\">；</span>若菩薩摩訶薩</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441007\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a10\" w=\"12\">常</span><span class=\"t\" l=\"0441a10\" w=\"13\">不離大悲念<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a11\">T25n1509_p0441a11</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441008\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a11\" w=\"1\">令</span><span class=\"t\" l=\"0441a11\" w=\"2\">一切眾生皆當作菩薩<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>須菩提<span class=\"pc\">！</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a12\">T25n1509_p0441a12</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1035.a\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a12\" w=\"1\">一切眾生亦不離諸念故<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441a12'></span><span class=\"t\" l=\"0441a12\" w=\"11\">須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>善哉<span class=\"pc\">！</span>善</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a13\">T25n1509_p0441a13</span><span class=\"t\" l=\"0441a13\" w=\"1\">哉<span class=\"pc\">！</span>舍利弗<span class=\"pc\">！</span>汝欲難我而成我義<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>眾生</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a14\">T25n1509_p0441a14</span><span class=\"t\" l=\"0441a14\" w=\"1\">無故念亦無<span class=\"pc\">，</span>眾生性無故念亦性無<span class=\"pc\">，</span>眾生法</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a15\">T25n1509_p0441a15</span><span class=\"t\" l=\"0441a15\" w=\"1\">無故念亦法無<span class=\"pc\">，</span>眾生離故念亦離<span class=\"pc\">，</span>眾生空故</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a16\">T25n1509_p0441a16</span><span class=\"t\" l=\"0441a16\" w=\"1\">念亦空<span class=\"pc\">，</span>眾生不可知故</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441009\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a16\" w=\"10\">念</span><span class=\"t\" l=\"0441a16\" w=\"11\">亦不可知<span class=\"pc\">。</span>舍利</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a17\">T25n1509_p0441a17</span><span class=\"t\" l=\"0441a17\" w=\"1\">弗<span class=\"pc\">！</span>色無故念亦無<span class=\"pc\">，</span>色性無故念亦性</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441010\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a17\" w=\"15\">無<span class=\"pc\">，</span>色</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a18\">T25n1509_p0441a18</span><span class=\"t\" l=\"0441a18\" w=\"1\">法無故念亦法</span><span class=\"t\" l=\"0441a18\" w=\"7\">無<span class=\"pc\">，</span>色離故念亦離<span class=\"pc\">，</span>色空故念</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a19\">T25n1509_p0441a19</span><span class=\"t\" l=\"0441a19\" w=\"1\">亦空<span class=\"pc\">，</span>色不可知故念亦不可知<span class=\"pc\">；</span>受<span class=\"pc\">、</span>想<span class=\"pc\">、</span>行<span class=\"pc\">、</span>識亦</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a20\">T25n1509_p0441a20</span><span class=\"t\" l=\"0441a20\" w=\"1\">如是<span class=\"pc\">；</span>眼乃至意<span class=\"pc\">，</span>色乃至法<span class=\"pc\">，</span>地種乃至識種<span class=\"pc\">，</span>檀</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a21\">T25n1509_p0441a21</span><span class=\"t\" l=\"0441a21\" w=\"1\">波羅</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441011\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a21\" w=\"3\">蜜</span><span class=\"t\" l=\"0441a21\" w=\"4\">乃至般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>內空乃至無法有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a22\">T25n1509_p0441a22</span><span class=\"t\" l=\"0441a22\" w=\"1\">法空<span class=\"pc\">，</span>四念處乃至十八不共法<span class=\"pc\">，</span>一切三昧門<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a23\">T25n1509_p0441a23</span><span class=\"t\" l=\"0441a23\" w=\"1\">一切陀羅尼門<span class=\"pc\">，</span>一切智<span class=\"pc\">、</span>一切種智<span class=\"pc\">，</span>乃至阿耨</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a24\">T25n1509_p0441a24</span><span class=\"t\" l=\"0441a24\" w=\"1\">多羅三藐三菩提無故<span class=\"pc\">，</span>念亦無<span class=\"pc\">；</span>乃至阿耨多</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a25\">T25n1509_p0441a25</span><span class=\"t\" l=\"0441a25\" w=\"1\">羅三藐三菩提不可知故<span class=\"pc\">，</span>念亦不可知<span class=\"pc\">。</span>舍利</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a26\">T25n1509_p0441a26</span><span class=\"t\" l=\"0441a26\" w=\"1\">弗<span class=\"pc\">！</span>菩薩摩訶薩行是道<span class=\"pc\">，</span>我欲使不離是念<span class=\"pc\">，</span>所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a27\">T25n1509_p0441a27</span><span class=\"t\" l=\"0441a27\" w=\"1\">謂大悲念<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441a27'></span><span class=\"t\" l=\"0441a27\" w=\"5\">爾時<span class=\"pc\">，</span>佛讚須菩提言<span class=\"pc\">：「</span>善哉<span class=\"pc\">！</span>善哉<span class=\"pc\">！</span>是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a28\">T25n1509_p0441a28</span><span class=\"t\" l=\"0441a28\" w=\"1\">菩薩摩訶薩般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>其有說者<span class=\"pc\">，</span>亦當如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441a29\">T25n1509_p0441a29</span><span class=\"t\" l=\"0441a29\" w=\"1\">是說<span class=\"pc\">。</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441012\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a29\" w=\"3\">如汝</span><span class=\"t\" l=\"0441a29\" w=\"5\">所說般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>皆是</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441013\"></a><span class=\"t\" l=\"0441a29\" w=\"14\">承</span><span class=\"t\" l=\"0441a29\" w=\"15\">佛意</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b01\">T25n1509_p0441b01</span><span class=\"t\" l=\"0441b01\" w=\"1\">故<span class=\"pc\">。</span>菩薩摩訶薩學般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>應</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441014\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b01\" w=\"14\">當</span><span class=\"t\" l=\"0441b01\" w=\"15\">如汝所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b02\">T25n1509_p0441b02</span><span class=\"t\" l=\"0441b02\" w=\"1\">說學<span class=\"pc\">！」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441b02'></span><span class=\"t\" l=\"0441b02\" w=\"3\">須菩提說是般若波羅蜜品時<span class=\"pc\">，</span>三千大</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b03\">T25n1509_p0441b03</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1035.b\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"1\">千世界六種</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441015\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"6\">振</span><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"7\">動<span class=\"pc\">：</span>東</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441016\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"9\">湧</span><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"10\">西沒<span class=\"pc\">、</span>西</span><a class='noteAnchor star' href='#n0441016' data-star-no='16-1'></a><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"13\">湧</span><span class=\"t\" l=\"0441b03\" w=\"14\">東沒<span class=\"pc\">，</span>南</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b04\">T25n1509_p0441b04</span><a class='noteAnchor star' href='#n0441016' data-star-no='16-2'></a><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"1\">湧</span><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"2\">北沒<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor add\" href=\"#cb_note_1\"></a><span class='cbeta'><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"4\">北</span></span><a class='noteAnchor star' href='#n0441016' data-star-no='16-3'></a><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"5\">湧</span><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"6\">南沒<span class=\"pc\">，</span>中</span><a class='noteAnchor star' href='#n0441016' data-star-no='16-4'></a><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"9\">湧</span><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"10\">邊沒<span class=\"pc\">、</span>邊</span><a class='noteAnchor star' href='#n0441016' data-star-no='16-5'></a><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"13\">湧</span><span class=\"t\" l=\"0441b04\" w=\"14\">中沒<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b05\">T25n1509_p0441b05</span><p><span class='lineInfo' line='0441b05'></span><span class=\"t\" l=\"0441b05\" w=\"1\">爾時<span class=\"pc\">，</span>佛微</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441017\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b05\" w=\"5\">笑</span><span class=\"t\" l=\"0441b05\" w=\"6\"><span class=\"pc\">。</span>須菩提白佛言<span class=\"pc\">：「</span>何因何緣故微</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b06\">T25n1509_p0441b06</span><a class='noteAnchor star' href='#n0441017' data-star-no='17-1'></a><span class=\"t\" l=\"0441b06\" w=\"1\">笑</span><span class=\"t\" l=\"0441b06\" w=\"2\"><span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441b06'></span><span class=\"t\" l=\"0441b06\" w=\"2\">佛告須菩提<span class=\"pc\">：「</span>如我於此世界說般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b07\">T25n1509_p0441b07</span><span class=\"t\" l=\"0441b07\" w=\"1\">蜜<span class=\"pc\">，</span>東方無量阿僧祇</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441018\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b07\" w=\"9\">世界</span><span class=\"t\" l=\"0441b07\" w=\"11\">諸佛<span class=\"pc\">，</span>亦為諸菩薩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b08\">T25n1509_p0441b08</span><span class=\"t\" l=\"0441b08\" w=\"1\">摩訶薩說般若波羅蜜<span class=\"pc\">；</span>南西北方<span class=\"pc\">、</span>四維<span class=\"pc\">、</span>上下<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b09\">T25n1509_p0441b09</span><span class=\"t\" l=\"0441b09\" w=\"1\">亦說是般若波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>說是般若波羅蜜品時<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b10\">T25n1509_p0441b10</span><span class=\"t\" l=\"0441b10\" w=\"1\">十二</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441019\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b10\" w=\"3\">那由他</span><span class=\"t\" l=\"0441b10\" w=\"6\">諸天人得無生法忍<span class=\"pc\">。</span>十方諸佛</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b11\">T25n1509_p0441b11</span><span class=\"t\" l=\"0441b11\" w=\"1\">說是般若波羅蜜時<span class=\"pc\">，</span>無量阿僧祇眾生亦發</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b12\">T25n1509_p0441b12</span><span class=\"t\" l=\"0441b12\" w=\"1\">阿耨多羅三藐三菩提心<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b13\">T25n1509_p0441b13</span><p><span class='lineInfo' line='0441b13'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441020\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b13\" w=\"1\"><span class=\"pc\">【</span>論<span class=\"pc\">】</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441b13'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441021\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b13\" w=\"2\">者言</span><span class=\"t\" l=\"0441b13\" w=\"4\"><span class=\"pc\">：</span>舍利弗作是念<span class=\"pc\">：「</span>須菩提所說<span class=\"pc\">，</span>分</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b14\">T25n1509_p0441b14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b14\" w=\"1\">別六波羅蜜世間<span class=\"pc\">、</span>出世間及菩提道<span class=\"pc\">，</span>大利益</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b15\">T25n1509_p0441b15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b15\" w=\"1\">眾生<span class=\"pc\">。」</span>故歡喜</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441022\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b15\" w=\"6\">讚</span><span class=\"t\" l=\"0441b15\" w=\"7\">言<span class=\"pc\">：「</span>善哉<span class=\"pc\">！</span>善哉<span class=\"pc\">！」</span>再言之者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b16\">T25n1509_p0441b16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441023\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b16\" w=\"1\">善</span><span class=\"t\" l=\"0441b16\" w=\"2\">之至也<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441b16'></span><span class=\"t\" l=\"0441b16\" w=\"5\">問<span class=\"pc\">：「</span>是何波羅蜜力<span class=\"pc\">？」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441b16'></span><span class=\"t\" l=\"0441b16\" w=\"12\">須菩提作是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b17\">T25n1509_p0441b17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b17\" w=\"1\">思惟<span class=\"pc\">：「</span>一切心數法中<span class=\"pc\">，</span>除智慧<span class=\"pc\">，</span>無能如是分</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b18\">T25n1509_p0441b18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b18\" w=\"1\">別斷疑開</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441024\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b18\" w=\"5\">道</span><span class=\"t\" l=\"0441b18\" w=\"6\"><span class=\"pc\">；</span>諸波羅蜜中<span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441025\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b18\" w=\"11\">離</span><span class=\"t\" l=\"0441b18\" w=\"12\">般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b19\">T25n1509_p0441b19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b19\" w=\"1\">自體不能成就<span class=\"pc\">，</span>何況能分別開</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441026\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b19\" w=\"13\">道</span><span class=\"t\" l=\"0441b19\" w=\"14\"><span class=\"pc\">！」</span>如是思</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b20\">T25n1509_p0441b20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b20\" w=\"1\">惟已<span class=\"pc\">，</span>答舍利弗<span class=\"pc\">：「</span>是般若波羅蜜力<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441b20'></span><span class=\"t\" l=\"0441b20\" w=\"14\">如先說<span class=\"pc\">：</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b21\">T25n1509_p0441b21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b21\" w=\"1\">諸法中無我<span class=\"pc\">、</span>無知者<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441027\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b21\" w=\"9\">無</span><span class=\"t\" l=\"0441b21\" w=\"10\">見者<span class=\"pc\">；</span>今以此證</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b22\">T25n1509_p0441b22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b22\" w=\"1\">知是般若波羅蜜力<span class=\"pc\">，</span>非佛力<span class=\"pc\">，</span>非須菩提力<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b23\">T25n1509_p0441b23</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1035.c\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b23\" w=\"1\">何以故<span class=\"pc\">？</span>須菩提說因緣<span class=\"pc\">，</span>所謂般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b24\">T25n1509_p0441b24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441028\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b24\" w=\"1\">離</span><span class=\"t\" l=\"0441b24\" w=\"2\">斷常<span class=\"pc\">、</span>有無二邊等故<span class=\"pc\">，</span>能生一切善法<span class=\"pc\">，</span>所</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b25\">T25n1509_p0441b25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b25\" w=\"1\">謂三乘法定相<span class=\"pc\">，</span>堅牢不壞相<span class=\"pc\">。</span>又般若波羅蜜</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b26\">T25n1509_p0441b26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b26\" w=\"1\">無量無邊故<span class=\"pc\">，</span>能受一切善法<span class=\"pc\">；</span>如大海能受</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b27\">T25n1509_p0441b27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b27\" w=\"1\">眾</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441029\"></a><span class=\"t\" l=\"0441b27\" w=\"2\">川萬流</span><span class=\"t\" l=\"0441b27\" w=\"5\"><span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441b27'></span><span class=\"t\" l=\"0441b27\" w=\"5\"><span class=\"pc\">「</span>三乘善法<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span>所謂六波羅蜜乃</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b28\">T25n1509_p0441b28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b28\" w=\"1\">至十八不共法<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441b28'></span><span class=\"t\" l=\"0441b28\" w=\"7\">十方三世諸佛行般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441b29\">T25n1509_p0441b29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441b29\" w=\"1\">蜜故<span class=\"pc\">，</span>皆得阿耨多羅三藐三菩提<span class=\"pc\">；</span>雖行餘</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c01\">T25n1509_p0441c01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c01\" w=\"1\">波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>般若波羅蜜最尊大<span class=\"pc\">，</span>有分別通達力<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c02\">T25n1509_p0441c02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c02\" w=\"1\">譬如和合下</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441030\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c02\" w=\"6\">藥</span><span class=\"t\" l=\"0441c02\" w=\"7\"><span class=\"pc\">，</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441031\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c02\" w=\"7\">巴</span><span class=\"t\" l=\"0441c02\" w=\"8\">豆最有力<span class=\"pc\">；</span>般若波羅</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c03\">T25n1509_p0441c03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c03\" w=\"1\">蜜亦如是<span class=\"pc\">，</span>雖與餘波羅蜜合<span class=\"pc\">，</span>而破諸煩惱<span class=\"pc\">、</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c04\">T25n1509_p0441c04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441032\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"1\">拔</span><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"2\">邪見<span class=\"pc\">、</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441033\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"4\">捨</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441034\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"5\">戲</span><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"6\">論<span class=\"pc\">，</span>般若</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441035\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"9\">波羅蜜</span><span class=\"t\" l=\"0441c04\" w=\"12\">力最勝<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c05\">T25n1509_p0441c05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c05\" w=\"1\">以是故說<span class=\"pc\">「</span>皆是般若波羅蜜力<span class=\"pc\">」。</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441c05'></span><span class=\"t\" l=\"0441c05\" w=\"13\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441c05'></span><span class=\"t\" l=\"0441c05\" w=\"15\">種種讚</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c06\">T25n1509_p0441c06</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c06\" w=\"1\">此般若波羅蜜微妙甚深<span class=\"pc\">，</span>誰能隨順應般若</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c07\">T25n1509_p0441c07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c07\" w=\"1\">波羅蜜行<span class=\"pc\">？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441c07'></span><span class=\"t\" l=\"0441c07\" w=\"5\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441c07'></span><span class=\"t\" l=\"0441c07\" w=\"7\">有菩薩無量世集諸福德<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c08\">T25n1509_p0441c08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441036\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c08\" w=\"1\">利</span><span class=\"t\" l=\"0441c08\" w=\"2\">根<span class=\"pc\">，</span>諸煩惱折薄<span class=\"pc\">；</span>雖未到阿鞞跋致地<span class=\"pc\">，</span>聞</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c09\">T25n1509_p0441c09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c09\" w=\"1\">般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>即時信受深入<span class=\"pc\">。</span>通達如是相者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c10\">T25n1509_p0441c10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c10\" w=\"1\">則能行般若波羅蜜道<span class=\"pc\">，</span>所謂救度一切眾生<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c11\">T25n1509_p0441c11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c11\" w=\"1\">令離世間憂惱<span class=\"pc\">；</span>大悲心故<span class=\"pc\">，</span>不</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441037\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c11\" w=\"12\">離</span><span class=\"t\" l=\"0441c11\" w=\"13\">一切眾生<span class=\"pc\">。</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c12\">T25n1509_p0441c12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c12\" w=\"1\">菩薩常不應離大悲及畢竟空念<span class=\"pc\">——</span>畢竟空</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c13\">T25n1509_p0441c13</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c13\" w=\"1\">破世間諸煩惱<span class=\"pc\">，</span>示涅槃<span class=\"pc\">；</span>而大悲</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441038\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c13\" w=\"13\">引</span><span class=\"t\" l=\"0441c13\" w=\"14\">之令還</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c14\">T25n1509_p0441c14</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1036.a\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c14\" w=\"1\">入善法中<span class=\"pc\">，</span>以利益眾生<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441c14'></span><span class=\"t\" l=\"0441c14\" w=\"10\">爾時<span class=\"pc\">，</span>舍利弗難須</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c15\">T25n1509_p0441c15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c15\" w=\"1\">菩提<span class=\"pc\">：「</span>若菩薩不離是大悲念及畢竟空念</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c16\">T25n1509_p0441c16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c16\" w=\"1\">者<span class=\"pc\">，</span>一切眾生皆當作菩薩<span class=\"pc\">！</span>何以故<span class=\"pc\">？</span>是畢竟</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c17\">T25n1509_p0441c17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c17\" w=\"1\">空無相無所分別<span class=\"pc\">，</span>不應菩薩有而眾生無<span class=\"pc\">！</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c18\">T25n1509_p0441c18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c18\" w=\"1\">若有<span class=\"pc\">，</span>一切眾生應共有<span class=\"pc\">；</span>若無<span class=\"pc\">，</span>菩薩亦應無<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c19\">T25n1509_p0441c19</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441c19'></span><span class=\"t\" l=\"0441c19\" w=\"1\">須菩提答<span class=\"pc\">：「</span>汝欲難我而助成我義<span class=\"pc\">。</span>何以故<span class=\"pc\">？</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c20\">T25n1509_p0441c20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c20\" w=\"1\">諸法相畢竟空故<span class=\"pc\">，</span>眾生亦空<span class=\"pc\">；</span>眾生空故<span class=\"pc\">，</span>畢竟</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c21\">T25n1509_p0441c21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c21\" w=\"1\">空念亦空<span class=\"pc\">。</span>若諸法畢竟空<span class=\"pc\">，</span>何有眾生實</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441039\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c21\" w=\"16\">空</span><span class=\"t\" l=\"0441c21\" w=\"17\"><span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c22\">T25n1509_p0441c22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c22\" w=\"1\">而難我言<span class=\"pc\">『</span>眾生不離是念<span class=\"pc\">，</span>皆當為菩薩<span class=\"pc\">』？」</span>是</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c23\">T25n1509_p0441c23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c23\" w=\"1\">故說<span class=\"pc\">：「</span>眾生無所有故<span class=\"pc\">，</span>畢竟空念亦無所有<span class=\"pc\">；</span>眾</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c24\">T25n1509_p0441c24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c24\" w=\"1\">生無性<span class=\"pc\">，</span>眾生離<span class=\"pc\">，</span>眾生空<span class=\"pc\">，</span>眾生不可知<span class=\"pc\">，</span>畢竟空</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c25\">T25n1509_p0441c25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c25\" w=\"1\">念亦</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0441040\"></a><span class=\"t\" l=\"0441c25\" w=\"3\">畢竟</span><span class=\"t\" l=\"0441c25\" w=\"5\">空<span class=\"pc\">。」</span>色乃至阿耨多羅三藐三菩提</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c26\">T25n1509_p0441c26</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c26\" w=\"1\">亦如是<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c27\">T25n1509_p0441c27</span><p><span class='lineInfo' line='0441c27'></span><span class=\"t\" l=\"0441c27\" w=\"1\">問曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441c27'></span><span class=\"t\" l=\"0441c27\" w=\"3\">此中念是不離大悲念<span class=\"pc\">，</span>何以說<span class=\"pc\">「</span>不離</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c28\">T25n1509_p0441c28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c28\" w=\"1\">畢竟空念<span class=\"pc\">」？</span></span></p>\n<p><span class='lineInfo' line='0441c28'></span><span class=\"t\" l=\"0441c28\" w=\"5\">答曰<span class=\"pc\">：</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0441c28'></span><span class=\"t\" l=\"0441c28\" w=\"7\">菩薩不離是念<span class=\"pc\">，</span>心不捨眾</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0441c29\">T25n1509_p0441c29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0441c29\" w=\"1\">生<span class=\"pc\">，</span>用無所得故<span class=\"pc\">。</span>無所得空<span class=\"pc\">、</span>畢竟空<span class=\"pc\">，</span>名異而</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a01\">T25n1509_p0442a01</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"T\" data-ref=\"Tv25p0442\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442001\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a01\" w=\"1\">義</span><span class=\"t\" l=\"0442a01\" w=\"2\">一<span class=\"pc\">。</span>不可得空在初<span class=\"pc\">，</span>畢竟空在後<span class=\"pc\">；</span>以畢竟</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a02\">T25n1509_p0442a02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a02\" w=\"1\">空大故<span class=\"pc\">，</span>生悲亦大<span class=\"pc\">。</span>大悲<span class=\"pc\">，</span>如<span class=\"pc\">《</span>阿差末經<span class=\"pc\">》</span>中說</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a03\">T25n1509_p0442a03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a03\" w=\"1\">有三種悲<span class=\"pc\">：</span>眾生緣<span class=\"pc\">、</span>法緣<span class=\"pc\">、</span>無緣<span class=\"pc\">。</span>無緣悲從畢竟</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a04\">T25n1509_p0442a04</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a04\" w=\"1\">空生<span class=\"pc\">，</span>以是解舍利弗所難<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a04'></span><span class=\"t\" l=\"0442a04\" w=\"11\">佛證其說故<span class=\"pc\">，</span>讚</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a05\">T25n1509_p0442a05</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a05\" w=\"1\">言<span class=\"pc\">：「</span></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442002\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a05\" w=\"2\">善哉</span><span class=\"t\" l=\"0442a05\" w=\"4\"><span class=\"pc\">！</span>若欲解說般若波羅蜜者<span class=\"pc\">，</span>當如</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a06\">T25n1509_p0442a06</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1036.b\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a06\" w=\"1\">汝所說<span class=\"pc\">。」</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a06'></span><span class=\"t\" l=\"0442a06\" w=\"4\">爾時<span class=\"pc\">，</span>眾中天<span class=\"pc\">、</span>人<span class=\"pc\">、</span>菩薩作是念<span class=\"pc\">：「</span>般若波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a07\">T25n1509_p0442a07</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a07\" w=\"1\">羅蜜甚深<span class=\"pc\">，</span>三世諸佛皆從中生<span class=\"pc\">；</span>須菩提小乘</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a08\">T25n1509_p0442a08</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a08\" w=\"1\">人<span class=\"pc\">，</span>云何佛讚<span class=\"pc\">『</span>欲說般若波羅蜜當如</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442003\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a08\" w=\"15\">汝</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a09\">T25n1509_p0442a09</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442004\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a09\" w=\"1\">所</span><span class=\"t\" l=\"0442a09\" w=\"2\">說<span class=\"pc\">』？」</span>是故次言<span class=\"pc\">：「</span>須菩提所說<span class=\"pc\">，</span>皆承佛意<span class=\"pc\">。」</span>正</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a10\">T25n1509_p0442a10</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a10\" w=\"1\">使彌勒等諸菩薩<span class=\"pc\">、</span>梵天王等不承佛意<span class=\"pc\">，</span>尚不</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a11\">T25n1509_p0442a11</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a11\" w=\"1\">能得問<span class=\"pc\">，</span>何況須菩提在佛前自</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442005\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a11\" w=\"13\">恣</span><span class=\"t\" l=\"0442a11\" w=\"14\">樂說<span class=\"pc\">！</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a11'></span><span class=\"t\" l=\"0442a11\" w=\"16\"><span class=\"pc\">「</span>諸</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a12\">T25n1509_p0442a12</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a12\" w=\"1\">菩薩欲學般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>亦當如汝所說學<span class=\"pc\">！」</span></span></p>\n<span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a13\">T25n1509_p0442a13</span><p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a13'></span><span class=\"t\" l=\"0442a13\" w=\"1\"><span class=\"pc\">「</span>說是品時<span class=\"pc\">，</span>三千大千世界地六種</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442006\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a13\" w=\"14\">振</span><span class=\"t\" l=\"0442a13\" w=\"15\">動<span class=\"pc\">」</span>者<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a14\">T25n1509_p0442a14</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a14\" w=\"1\">是時會中多有菩薩發阿耨多羅三藐三菩</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a15\">T25n1509_p0442a15</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a15\" w=\"1\">提心<span class=\"pc\">，</span>皆當作佛<span class=\"pc\">。</span>佛是天地大主<span class=\"pc\">，</span>地神歡喜<span class=\"pc\">：「</span>我</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a16\">T25n1509_p0442a16</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a16\" w=\"1\">主今生<span class=\"pc\">！」</span>故使地大動<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a16'></span><span class=\"t\" l=\"0442a16\" w=\"9\">復次<span class=\"pc\">，</span>人心信深</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442007\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a16\" w=\"15\">般</span><span class=\"t\" l=\"0442a16\" w=\"16\">若</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a17\">T25n1509_p0442a17</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a17\" w=\"1\">波羅蜜者<span class=\"pc\">，</span>難得希有故<span class=\"pc\">，</span>是人以福德因緣<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a18\">T25n1509_p0442a18</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a18\" w=\"1\">感大風以動水<span class=\"pc\">，</span>水動故地動<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a18'></span><span class=\"t\" l=\"0442a18\" w=\"12\">復次<span class=\"pc\">，</span>地下大</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a19\">T25n1509_p0442a19</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a19\" w=\"1\">龍王欲來聽般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>從水出故水動<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a20\">T25n1509_p0442a20</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a20\" w=\"1\">水動故地動<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a20'></span><span class=\"t\" l=\"0442a20\" w=\"6\">復次<span class=\"pc\">，</span>佛神力故令地動<span class=\"pc\">，</span>般若波</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a21\">T25n1509_p0442a21</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a21\" w=\"1\">羅蜜難見難知<span class=\"pc\">，</span>欲引導眾人令益信樂</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a22\">T25n1509_p0442a22</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a22\" w=\"1\">故<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a22'></span><span class=\"t\" l=\"0442a22\" w=\"2\">餘地動因緣<span class=\"pc\">，</span>如先說<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a22'></span><span class=\"t\" l=\"0442a22\" w=\"10\">此中佛自說因緣<span class=\"pc\">，</span></span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a23\">T25n1509_p0442a23</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a23\" w=\"1\">所謂我說般若波羅蜜<span class=\"pc\">，</span>十方諸佛亦說是般</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a24\">T25n1509_p0442a24</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a24\" w=\"1\">若波羅蜜<span class=\"pc\">。</span>十二</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442008\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a24\" w=\"7\">那</span><span class=\"t\" l=\"0442a24\" w=\"8\">由</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442009\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a24\" w=\"9\">陀</span><span class=\"t\" l=\"0442a24\" w=\"10\">天人得阿鞞跋致</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a25\">T25n1509_p0442a25</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a25\" w=\"1\">地<span class=\"pc\">，</span>入法位<span class=\"pc\">，</span>是故地動<span class=\"pc\">；</span>又十方世界眾生等</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a26\">T25n1509_p0442a26</span><a class=\"facsimile\" data-canon=\"K\" data-s=\"dongguk\" data-ref=\"K0549.14.1036.c\"></a><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a26\" w=\"1\">亦發無上道意<span class=\"pc\">，</span>是故地動<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442a26'></span><span class=\"t\" l=\"0442a26\" w=\"11\">爾時<span class=\"pc\">，</span>諸天亦有散</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a27\">T25n1509_p0442a27</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a27\" w=\"1\">種種蓮華及種種雜香<span class=\"pc\">、</span>天衣<span class=\"pc\">、</span>天蓋<span class=\"pc\">，</span>千萬種天</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a28\">T25n1509_p0442a28</span><span class='line_space' data-size='1'></span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442010\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a28\" w=\"1\">妓</span><span class=\"t\" l=\"0442a28\" w=\"2\">樂<span class=\"pc\">，</span>諸龍王等從四大海水中</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442011\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a28\" w=\"13\">涌</span><span class=\"t\" l=\"0442a28\" w=\"14\">出<span class=\"pc\">，</span>及諸</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442a29\">T25n1509_p0442a29</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442a29\" w=\"1\">夜叉<span class=\"pc\">、</span>羅剎等<span class=\"pc\">，</span>皆生慈心<span class=\"pc\">，</span>合手讚佛<span class=\"pc\">。</span>又佛</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442012\"></a><span class=\"t\" l=\"0442a29\" w=\"16\">笑</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442b01\">T25n1509_p0442b01</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442b01\" w=\"1\">時<span class=\"pc\">，</span>無量光明遍覆十方如恒河沙等世界<span class=\"pc\">，</span>有</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442b02\">T25n1509_p0442b02</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442b02\" w=\"1\">爾所等希有事<span class=\"pc\">。</span></span></p>\n<p style=\"margin-left:1em\"><span class='lineInfo' line='0442b02'></span><span class=\"t\" l=\"0442b02\" w=\"7\">取要言之<span class=\"pc\">，</span>地動皆由說諸</span><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442b03\">T25n1509_p0442b03</span><span class='line_space' data-size='1'></span><span class=\"t\" l=\"0442b03\" w=\"1\">法實相<span class=\"pc\">，</span>所謂般若波羅</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442013\"></a><span class=\"t\" l=\"0442b03\" w=\"10\">蜜</span><span class=\"t\" l=\"0442b03\" w=\"11\"><span class=\"pc\">。</span></span></p>\n</div><span class=\"lb\" id=\"T25n1509_p0442b04\">T25n1509_p0442b04</span><p class='juan'><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442014\"></a><span class=\"t\" l=\"0442b04\" w=\"1\">大智度論</span><span class=\"t\" l=\"0442b04\" w=\"5\">卷第五十</span><a class=\"noteAnchor\" href=\"#n0442015\"></a><span class=\"t\" l=\"0442b04\" w=\"9\">三</span></p></div>\n<div id='back'>\n  <div class='footnote' id='n0435015'>（大智度論…三）十六字【大】，大智度論卷第五十三釋無生三觀品第二十六【宋】【元】，（大智度論卷第五十三釋無生三觀品第二十六(經作無生品)）二十四字【明】，大智度論卷第五十三釋無生三觀品第二十六品【宮】，（大智度經論卷第五十三，釋第二十五品）十六字【聖】，大智論第二十五品無生品五十五【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0435016'>【經】【大】，〔－〕【宋】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0435017'>如【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0436001'>知【大】，智【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436002'>非【大】，非作【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436003'>【論】【大】，〔－〕【宋】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436004'>斫【大】，破【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436005'>有【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0436006'>菩薩【大】，菩提【元】【明】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0436007'>秦言【大】＊，(秦言)【石】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0436008'>義【大】，我【元】【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0436009'>知【大】，智【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436010'>中【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436011'>蜜【大】＊，漢【宋】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0436012'>阿【大】，何【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436013'>波【大】，彼【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0436014'>何【大】，行【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436015'>常【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0436016'>智【大】，知【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0436017'>無【大】，不【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0436018'>無生【大】，空無生【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437001'>言【大】，說【宋】【元】【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437002'>想【大】，相【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437003'>想【大】，相【宋】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437004'>廁【大】，惡【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437005'>想【大】，相【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437006'>無【大】，不【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437007'>今【大】，念【元】</div>\n<div class='footnote' id='n0437008'>無【大】，無量【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437009'>三昧【大】，三昧門【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437010'>尼【大】，尼門【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437011a'>凡夫凡夫【大】，凡人乃至見一切種智無生畢竟淨故見凡人【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437011b'>凡夫【大】＊，凡人【宋】【元】【明】【宮】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0437012'>不【大】，今不【元】【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0437013'>故【大】，使【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437014'>無生法中【大】，〔－〕【宋】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437015'>生難【大】，難生【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437016'>想【大】＊，相【聖】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0437017'>是【大】，〔－〕【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437018'>所得【大】，得所【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437019'>受【大】，愛【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437020'>法【大】，〔－〕【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437021'>法【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0437022'>〔－〕【大】，論【論】【元】【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0437023'>者言【大】，釋曰【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437024'>淨【大】，清淨【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0437025'>清【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438001'>種【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0438002'>折【大】，斷【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438003'>明【大】，明心【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0438004'>相分【大】，分相【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438005'>已【大】，以【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438006'>感【大】，減【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438007'>若【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438008'>寂【大】，界【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438009'>獨【大】，猶【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438010'>以【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438011'>呵【大】，可【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438012'>罪【大】，羅【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438013'>兒【大】，倪【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438014'>愛【大】，生愛【元】【明】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438015'>悲【大】，非【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438016'>於【大】，持【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438017'>想【大】＊，相【聖】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0438018'>為【大】，為身【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438019'>身【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438020'>令【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438021'>令【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438022'>如【大】，以【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0438023'>報【大】，報無報【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438024'>生【大】，在【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438025'>及【大】，〔－〕【宋】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438026'>不【大】＊，無【宋】【元】【明】【宮】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0438027'>不【大】，無【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438028'>不【大】，無【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0438029'>〔－〕【大】，論【論】【元】【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0438030'>者言【大】，釋曰【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439001'>以【大】，已【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439002'>法【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439003'>俱【大】，但【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439004'>生【大】，生法【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439005'>汝【大】，法【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439006'>者【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439007'>之【大】，定【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439008'>違【大】，達【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439009'>以【大】，以故【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439010'>得【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439011'>生【大】＊，〔－〕【聖】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0439012'>是故【大】，故是【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439013'>以【大】，已【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439014'>不受【大】，受不【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439015'>知【大】，故【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439016'>無【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439017'>空【大】，有形空【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439018'>復【大】，須【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0439019'>言【大】，言說【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439020'>智【大】，智皆【宋】【元】【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439021'>爾時【大】，〔－〕【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439022'>說【大】，諸說【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439023'>性【大】，法【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439024'>羅【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0439025'>瓔珞【大】，纓絡【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0439026'>支【大】，枝【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0439027'>相【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440001'>施【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0440002'>【論】【大】，〔－〕【宋】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440003'>說【大】，記【元】【明】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440004'>諍【大】，淨【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440005'>法【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0440006'>巧【大】，工【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440007'>偏【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440008'>罣【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440009'>姣輸【大】，妖諂【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0440010'>非【大】，不【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440011'>折【大】，斷【元】【明】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440012'>故【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440013'>六波羅蜜【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440014'>棘【大】，蕀【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440015'>名【大】，石【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440016'>學【大】，學人【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0440017'>是名【大】，名是【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440018'>是【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440019'>故【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440020'>是【大】，果【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440021'>為【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0440022'>雜【大】＊，離【宮】【聖】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0440023'>次【大】，次問【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440024'>（三昧其中…道）十五字【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0440025'>菩薩【大】，苦【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0440026'>爾時【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441001'>諸國【大】，世【宋】【元】【明】【宮】【聖】，諸世【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441002'>菩提道【大】，菩薩道【宋】【元】【明】【聖】，菩薩行【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0441003'>菩薩【大】，行菩提【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441004'>道者救【大】，應若度【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0441005'>是【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441006'>問【大】，次【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0441007'>常【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441008'>令【大】，今【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441009'>念【大】，眾【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441010'>（無色…法）八字【大】，〔－〕【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441011'>蜜【大】，空【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441012'>如汝【大】，法【聖】，汝【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0441013'>承【大】，義【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441014'>當【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441015'>振【大】，震【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441016'>湧【大】＊，涌【宮】，踴【石】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0441017'>笑【大】＊，咲【聖】＊</div>\n<div class='footnote' id='n0441018'>世界【大】，世界中【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441019'>那由他【大】，阿僧祇【宮】，阿由陀【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441020'>〔－〕【大】，論【論】【元】【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0441021'>者言【大】，釋曰【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441022'>讚【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441023'>善【大】，喜【宋】【元】【明】【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441024'>道【大】，導【宋】【元】【明】【宮】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441025'>離【大】，若離【元】【明】</div>\n<div class='footnote' id='n0441026'>道【大】，導【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0441027'>無【大】，〔－〕【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441028'>離【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441029'>川萬流【大】，川流【聖】，流萬川【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441030'>藥【大】，樂【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441031'>巴【大】，芭【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441032'>拔【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0441033'>捨【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441034'>戲【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441035'>波羅蜜【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441036'>利【大】，引【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441037'>離【大】，捨【宋】【元】【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441038'>引【大】，利【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0441039'>空【大】，定【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0441040'>畢竟【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0442001'>義【大】，〔－〕【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0442002'>善哉【大】，善哉善哉【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442003'>汝【大】，彼【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0442004'>所【大】，〔－〕【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442005'>恣【大】，次【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0442006'>振【大】，震【明】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0442007'>般【大】，槃【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442008'>那【大】，阿【宮】【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0442009'>陀【大】，他【宋】【元】【明】【宮】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442010'>妓【大】，伎【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442011'>涌【大】，踴【宋】【元】【明】【宮】</div>\n<div class='footnote' id='n0442012'>笑【大】，咲【聖】</div>\n<div class='footnote' id='n0442013'>蜜【大】，蜜故【宋】【元】【明】【宮】【聖】【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442014'>（大智度論…三）九字【大】，（大智度經論卷第五十三，釋第二十五品）十六字【聖】，（釋第二十五品竟，大智度經論卷第五十五）十七字【石】</div>\n<div class='footnote' id='n0442015'>三【大】，三釋第二十五【宋】，三釋第二十六竟【元】</div>\n<span class='footnote add' id='cb_note_1'>北【CB】【麗-CB】，化【大】(cf. K14n0549_p1035b01)</span>\n</div>\n<div id='cbeta-copyright'><p>\n【經文資訊】大正新脩大藏經 第 25 冊 No. 1509 大智度論<br>\n【版本記錄】發行日期：2026-08，最後更新：2026-06-15<br>\n【編輯說明】本資料庫由 財團法人佛教電子佛典基金會（CBETA）依「大正新脩大藏經」所編輯<br>\n【原始資料】維習安大德提供，佛教電腦資訊庫功德會提供，眾生出版社提供，北美某大德提供，厚觀法師提供新式標點，以及其他來源<br>\n【其他事項】詳細說明請參閱【<a href='https://www.cbeta.org/copyright' target='_blank'>財團法人佛教電子佛典基金會資料庫版權宣告</a>】\n</p></div><!-- end of cbeta-copyright -->\n\n</body></html>    \n"]}